WEBVTT

00:00:00.300 --> 00:00:05.180
Speaker 0: Witajcie z tej strony Michał Leszczyk, Spoiler Master podcast do słuchania po seansie.

00:00:05.880 --> 00:00:11.700
Speaker 0: Witam Was w kolejnym odcinku podcastu, w którym opowiadam okinię bez strachu przed spoilerami.

00:00:12.420 --> 00:00:13.920
Speaker 0: Zapraszam do posłuchania odcinka.

00:00:14.080 --> 00:00:20.120
Speaker 0: jeżeli widzieliście już film o którym mówię ewentualnie jeśli nie boicie się spojlerów.

00:00:20.560 --> 00:00:31.340
Speaker 0: Ja jestem wykładowcą Wydziału Artez Liberales Uniwersytetu Warszawskiego, a misją tego podcastu jest popularyzacja wysokojakościowej wiedzy o kinie.

00:00:31.540 --> 00:00:40.360
Speaker 0: Wypowiedziałem tę powitalną formułę z pamięci dokładnie tak jak... Robiłem to setki razy podczas aktywnego działania tego podcastu.

00:00:41.000 --> 00:01:01.520
Speaker 0: Jestem z siebie dumny, dzisiaj odcinek w starym stylu mimo że podcast jest uśpiony od czasu do czasu budzi się najczęściej w postaci odcinków z dyskusjami ale dzisiaj w bardzo klasycznym odcinku o filmie z przeszłości Ten odcinek powstaje we współpracy z firmą dystrybucyjną.

00:01:02.260 --> 00:01:16.600
Speaker 0: Reset, tak się bowiem składa, że reset dokładnie XIII listopada, dwa tysiące dwudziestego szóstego wprowadza na polskie ekrany film pod tytułem Służący.

00:01:17.200 --> 00:01:27.560
Speaker 0: to jest film w reżyserii Josefa Lozeia Film z roku one dziewięćset sześćdziesiątego Trzeciego, odrestaurowany cyfrowo.

00:01:27.740 --> 00:01:41.360
Speaker 0: Wygląda przepięknie w rolach głównych Dirk Bogard James Fox i Sara Miles a za kamerą jak już wspomniałem reżyser Josef Losi.

00:01:42.520 --> 00:01:52.920
Speaker 0: Tak się składa że Spoiler Master objął patronat nad tym tytułem, objąły specjalny patronat taki także obejmujący właśnie nagranie odcinka.

00:01:52.980 --> 00:01:59.940
Speaker 0: więc witajcie miło Was tutaj ponownie widzieć i miło do was mówić w tej klasycznej spoiler masterowej.

00:02:00.820 --> 00:02:05.300
Speaker 0: Formule przede wszystkim oczywiście namawiam Was do tego żeby służącego obejrzeć.

00:02:05.420 --> 00:02:11.080
Speaker 0: ja po raz pierwszy oglądałem go około roku piątego lub szóstego.

00:02:11.200 --> 00:02:21.100
Speaker 0: Pamiętam był to cykl mistrzowie kina w telewizyjnej jedynce, no a obecnie można go oglądać w naprawdę fantastycznej kopii.

00:02:21.700 --> 00:02:29.500
Speaker 0: Gościem drugiej części tego odcinka będzie dr Michał Mizzera wykładowca Wydziału Artyst Liberale z Uniwersytetu Warszawskiego.

00:02:29.600 --> 00:02:39.120
Speaker 0: tym samym mój... kolega z pracy, wybitny teatrolog, który opowie nam trochę więcej o bardzo ważnej postaci związanej z filmem Służący.

00:02:39.400 --> 00:02:49.400
Speaker 0: To znaczy opowiem nam więcej o Haroldzie Pinterze, dramaturgu Nobliście i scenarzyście w filmu Słužący!

00:02:50.260 --> 00:02:54.820
Speaker 0: Zapraszam was na opowieść o niezwykłym filmie niezwykłego reżysera.

00:02:55.040 --> 00:03:04.160
Speaker 0: i może zacznę od tego że jeżeli pojedziecie do Londynu Royal Avenue to dzielnica Chelsea.

00:03:04.900 --> 00:03:10.800
Speaker 0: Koniecznie zatrzymajcie się na chwilę pod budynkiem z numerem dwudziestym, dziewiątym.

00:03:11.620 --> 00:03:28.560
Speaker 0: Kto zna London ten wie że na wielu budynkach są granatowe plakietki które białymi literami obwieszczają jaki ważny człowiek czy ważna postać mieszkała w danym budynku.

00:03:28.660 --> 00:03:33.640
Speaker 0: Otóż jeżeli Przyjrzycie się budynkowi przy dwadzieścia dziewięć Royal Avenue.

00:03:34.480 --> 00:03:49.520
Speaker 0: Zobaczycie nazwisko Józefa Lozeia, jest tam napis mieszkał tutaj reżyser filmowy pomiędzy rokiem trzydziestym a tysiąc dziewieńset osiemdziesiątym czwartym.

00:03:50.320 --> 00:03:57.700
Speaker 0: tak się składa że pierwsze ujęcia filmu służący to także royal Aweniu.

00:03:58.860 --> 00:04:08.880
Speaker 0: W pierwszych ujęciach bohater, baret służący tytułowy grany przez derka Bogarta przechodzi właśnie tą ulicą.

00:04:09.060 --> 00:04:19.200
Speaker 0: przypadek oczywiście nie po wielkim sukcesie filmu służący, sukcesiem który można powiedzieć przyszedł do reżysera trochę poniewczasie.

00:04:19.899 --> 00:04:22.300
Speaker 0: Na pewno później niż by tego pragnął.

00:04:22.880 --> 00:04:44.500
Speaker 0: Józef Losej osadził się na dobre w Europie i zwłaszcza w Londynie i zakupił nieruchomość przy wspomnianym adresie być może symbolicznie zamieszkując dokładnie tam gdzie rozgrywała się akcja jego najsłynniejszego i najbardziej cenionego do dzisiaj filmu.

00:04:46.020 --> 00:05:04.900
Speaker 0: Film Służący opowiada historię o panu i słudze, panem jest niejaki tony czyli brytyjski panicz czy paniczyk chciałby się powiedzieć który wynajmuje służącego czy kamerdynera?

00:05:05.880 --> 00:05:12.480
Speaker 0: po angielsku są takie wyrażenia jak Butler, ale także Servant czy Man-Servant.

00:05:13.620 --> 00:05:26.500
Speaker 0: Właśnie w postaci owego bareta, którego widzimy w pierwszych ujęciach, po czym dokonuje się swoista próba sił pomiędzy nimi, w którą zaangażowane są także dwie kobiety.

00:05:26.800 --> 00:05:41.340
Speaker 0: Susan w tej roli Wendy Craig narzeczona tonego i Vera czyli No, przez pewien moment wydaje się że siostra a następnie orientujemy się że kochanka bareta w tej roli Sara Miles.

00:05:41.980 --> 00:05:54.400
Speaker 0: Całość opowieści rozgrywa się pomiędzy tą czwórką i kolejne przesunięcia władzy tego kto siedzi usteru, tego kto stoi wyżej W tym układzie są prawdziwą treścią.

00:05:55.080 --> 00:06:04.740
Speaker 0: służącego dodajmy służącego, którego scenariusz zawiera wiele niespodzianek więc należy zdecydowanie oglądać ten film bez uprzedzeń i bez spoilerów.

00:06:05.260 --> 00:06:11.300
Speaker 0: Ten podcast nazywa się Spoiler Master ale jeszcze raz o tym przypomnę w dzisiejszym odcinku.

00:06:11.420 --> 00:06:15.900
Speaker 0: powiem trochę o samym reżyserze potem o samemu filmie no a w końcu o scenarzyście.

00:06:16.380 --> 00:06:18.340
Speaker 0: porozmawiam ze specjalistą.

00:06:19.520 --> 00:06:24.060
Speaker 0: Kim był Joseph Losey w momencie, kiedy kręcił służącego?

00:06:24.220 --> 00:06:29.700
Speaker 0: Czyli tak naprawdę pierwszy film który przyniósł mu niekłamany pełny sukces.

00:06:30.580 --> 00:06:36.660
Speaker 0: Przede wszystkim nie był już człowiekiem... Młodym był już po pięćdziesiątce.

00:06:37.120 --> 00:06:53.460
Speaker 0: Joseph Losey urodził się w miejscowości La Crosse, w stanie Wisconsin w Stanach Zjednoczonych i to jest podstawowa ważna informacja ponieważ sam Losej żył właściwie życiem wygnańca, imigranta.

00:06:54.080 --> 00:07:10.740
Speaker 0: Powiem za chwilkę trochę więcej na ten temat ale przede wszystkim kojarzy się bardzo wielu osobom jako reżyser brytyjski albo europejski ponieważ faktycznie większość swojego twórczego życia przepracował w Anglii we Francji i mówiąc szerzej Europie.

00:07:11.460 --> 00:07:18.880
Speaker 0: Złotą palmę, którą otrzymał w roku firstym za film posłaniec także otrzymam za film brytyjski.

00:07:19.320 --> 00:07:32.080
Speaker 0: Mówię o tym dlatego że kiedy po raz pierwszy oglądałem filmy lozeja i myślę że dotyczy to wielu osób byłem pewien że oglądam filmy Brytyjczyka ewentualnie jakiegoś tajemniczego Francuza Josefa Lozea.

00:07:32.700 --> 00:07:50.540
Speaker 0: pamiętam nawet że przy jednej z telewizyjnych emisji filmu Pan Klein w taki sposób lektor Polski przeczytał nazwisko Lozaya, co zresztą nie było aż tak szokujące jako że film był jak najbardziej francuski i franco-skojęzyczny z Alanem Delonem w roli głównej.

00:07:51.200 --> 00:07:53.060
Speaker 0: Kim zatem był uf wygnaniec?

00:07:53.140 --> 00:08:10.620
Speaker 0: I dlaczego Joseph Lozey tak dobrze rozumiał kwestie różnic klasowych, klasowej zazdrości a także pewnej przemocy która rozgrywa się w najbardziej intymnych ludzkich układach nawet w najpiękniejszych i najpiękniej udekorowanych czterech ścianach.

00:08:11.640 --> 00:08:24.180
Speaker 0: Otóż, losę jako się rzekło urodził w roku ninecad dziewiątym i co ważne urodził się w rodzinie majątnej ale takiej która dosyć szybko utraciła swój status.

00:08:24.860 --> 00:08:38.580
Speaker 0: Józef Losi w wywiadach których udzielał a jest książka Michelle Simenta zawierająca wywiad Rzekę z Lozejem bardzo mocno podkreślał, że wywodził się z rodziny amerykańskich magnatów.

00:08:39.280 --> 00:08:54.420
Speaker 0: To słowo taikun amerykanskie oznaczające po polsku właśnie magnata padało w tych wywiadach często i sam Lozy irrusował siebie samego jako takiego potomka bogaczy amerykskiej arystokracji.

00:08:55.160 --> 00:09:16.360
Speaker 0: Jego siostra później odkłowywała część tych faktów Zwracając uwagę na to, że owszem rodzina nie biedowała i owszemu sytuowała się znacznie powyżej klasy średniej ale nie była rodziną aż tak potężną aż tak kapitalistycznie przerysowaną jak Józef Losej opowiadał W wywiadach.

00:09:16.420 --> 00:09:32.080
Speaker 0: Innymi słowy, jak czyta się w wywiady z lozajem to od razu widzimy obrazy z filmu Orsona Wellesa – wspaniałość ambersonów Tak jakbyśmy świadkowali absolutnie największemu bogactwu i potędze amerykańskiego kapitału w takim wcieleniu.

00:09:33.020 --> 00:09:34.560
Speaker 0: Powtórzę to słowo arystokratycznym.

00:09:35.160 --> 00:09:50.620
Speaker 0: niemalże Nie jest to przypadek, ponieważ wydaje się że Losey celowo portretował siebie czy kreślił swój portret jako uciekiniera ze świata bezwzględnego amerykańskiego kapitału.

00:09:50.940 --> 00:09:59.800
Speaker 0: Nie od rzeczy jest także przywołanie nazwiska Orsona Wellesa, ponieważ losy tych dwóch artystów są poniekąd bliźniacze.

00:09:59.920 --> 00:10:18.480
Speaker 0: To znaczy Welles także urodził się w dobrze stuowanej rodzinie i także w Wisconsin w bardzo zbliżonym czasie, co lozej i także podpadł amerykańskim stróżom właściwie wszystkiego po czym pracował dosyć nieregularnie w Europie.

00:10:19.100 --> 00:10:26.300
Speaker 0: Do tego... rzędu twórców należy także zaliczyć Nikola Sareja, który także był z Wisconsin.

00:10:26.400 --> 00:10:44.520
Speaker 0: Co więcej chodził z Lozejem do Liceum i także przeszedł tą samą drogę chociaż on najwięcej miał sukcesów w Hollywoodz tej całej trójki ale także koniec końców był rodzajem reżysera Jebraka czy reżytera Nomady, który nie mógł zebrać pieniędzy na swoje projekty.

00:10:44.760 --> 00:10:46.580
Speaker 0: w późnych latach.

00:10:47.100 --> 00:10:50.340
Speaker 0: Joseph Losey utracił swojego ojca.

00:10:50.480 --> 00:10:55.840
Speaker 0: Ojciec Lozeja zmarł, kiedy ojciec liczył sobie lat czterdzieści sześć.

00:10:56.700 --> 00:11:03.280
Speaker 0: to był czas, kiedy Józef był już dorosły ale to był czas, kiedy jego rodzina nagle zbiedniała.

00:11:04.460 --> 00:11:16.240
Speaker 0: Sam Lozej opowiadał o tym jak wiele goryczy było w małżeństwie jego rodziców I jak bardzo przywiązywał Leoni wagę do dekoracji domu, do przedmiotów.

00:11:16.900 --> 00:11:20.780
Speaker 0: Do takich znaków zewnętrznych klasy społecznej.

00:11:21.160 --> 00:11:27.180
Speaker 0: to wszystko ma znaczenie jeżeli przypomnijmy sobie służącego i jak szybko utracili to wszystko.

00:11:27.280 --> 00:11:38.180
Speaker 0: w momencie kiedy ojciec zmarł i okazało się że prawdziwego kapitału w zasadzie już nie ma I matka musiała błyskawicznie przeskalować swoje oczekiwania.

00:11:38.280 --> 00:11:48.000
Speaker 0: Innymi słowy z wysokiego konia spadła familia lozejów i nagle była, jeśli nie nadnie to zdecydowanie bliżej parteru.

00:11:48.100 --> 00:12:02.400
Speaker 0: To także jeżeli przyjrzycie się służącemu w którym cały czas odbywa się wewnakaruzela tego kto jest na górze i kto na dole Może brzmieć znajomo, a także może nam uświadomić że losej wiedział o czym mówi.

00:12:03.040 --> 00:12:30.260
Speaker 0: W momencie i kiedy portretował pewną delikatność wybiórczość czy nawet wyrafinowanie gustu klasy wyższej ale także potrafił pokazywać jak szybko ta nawet tak piękne domostwo jak mieszkanie tonego przy Royal Avenue jest w stanie popaść w ruinę właściwie w przeciągu kilkunastu dni.

00:12:31.220 --> 00:12:51.800
Speaker 0: Kwiaty schną, bibeloty się tłuką, kurs osiada na pięknie wypolerowanych wcześniej balustradach i to co było piękne zamożne dumne nagle jawi się jako rodzaj pieczary smutnej symbolizującej upadek materialny i duchowy.

00:12:52.360 --> 00:13:07.480
Speaker 0: Innymi słowy przytaczam te początki życia lozeja, ponieważ one dostarczają klucza do jego zainteresowania czymś takim jak bogactwo w ruinie albo pomniki dawnej świetności.

00:13:08.260 --> 00:13:16.880
Speaker 0: Nie będzie zaskoczeniem że jednym z największych marzeń lozea było zdrealizowanie adaptacji w poszukiwaniu straconego czasu.

00:13:17.500 --> 00:13:18.240
Speaker 0: Marcela Prusta.

00:13:18.480 --> 00:13:23.100
Speaker 0: scenariusz zresztą był napisany, napisał go nikt inny jak Harold Pinter.

00:13:23.780 --> 00:13:46.880
Speaker 0: niestety to nie doszło do skutku ale każdy kto zna tę powieść wie że ona także na przestrzeni wielu tomów pokazuje kres pewnego arystokrytycznego świata i pokazuje także jak w ramach tego świata szybko można przejść od przejażdżki konną doroszką do sytuacji, w której nie stać nas na kawę przy francuskim bulwarze.

00:13:47.700 --> 00:13:54.420
Speaker 0: Joseph Lose innymi słowy wychodzi z tej amerykańskiej arystokracji zdając sobie sprawę z jej ogromnej kruchości

00:13:55.000 --> 00:13:55.000
Speaker 1: i

00:13:55.420 --> 00:14:12.360
Speaker 0: trafia do Nowego Jorku i to w konkretnej dekadzie, w latach trzydziestych i tam zaczyna się angażować bardzo wlewicujący, żeby nie powiedzieć rewolucyjny teatr jaki był wtedy w Nowym Jorku uprawiany.

00:14:12.880 --> 00:14:32.400
Speaker 0: Jeśli kojarzycie takie zjawiska jak Grup Theater, takich reżyserów jako chociażby Elia Kazan czy takich dramaturgów jak Clifford Odez wszyscy oni byli zainteresowani poezją ulicy w zniosłością zwykłego człowieka i wszyscy mieli komunistyczne sympatię.

00:14:32.480 --> 00:14:36.400
Speaker 0: to właśnie w tym świecie zaczął działać dosyć intensywnie Joseph.

00:14:37.780 --> 00:14:46.240
Speaker 0: Ktokolwiek pamięta pierwsze minuty filmu Barton Fink, Joela Koena i sztukę teatralną, którą tam Barton Thing wystawia.

00:14:46.720 --> 00:14:57.040
Speaker 0: To jest to esencja dokładnie tego, esencją tej lewicowej teatrallnej wrażliwości, której zresztą film Koenów jest swoistą parodią.

00:14:57.160 --> 00:15:11.280
Speaker 0: W tym świecie Losej działa, poznaje kluczowych graczy tego świata i można powiedzieć że pośród... marksistów łamanych przez komunistów tamtego czasu, a było ich wielu w świecie artystycznym Stanów Zjednoczonych.

00:15:11.640 --> 00:15:24.920
Speaker 0: Losej był jednym z najbardziej i najgłębiej przekonanych do sprawy, a jednocześnie był jedny z tych, którzy pracowali bardzo poważnie poważnych, istotnych dla całego ruchu miejscach.

00:15:24.960 --> 00:15:27.500
Speaker 0: W połowie lat trzydziestych Losej wyjeżdża do Moskwy.

00:15:28.380 --> 00:15:51.780
Speaker 0: tam między innymi wystawia sztukę Waiting for Lefty to była taka dosłownie standardowa sztuka tamtej grupy teatralnej do której należał też Kazan i poznaje bardzo istotnych artystów dla tego świata, między innymi Bertolda Brecht'a, którego życie Galileusza będzie zresztą wystawiał w Stanach Zjednoczonych.

00:15:52.400 --> 00:16:05.380
Speaker 0: Życie Galileusa, Brecht', to była sztuka nie tylko antykościelna bo życie galileuscha do tego tematu nadaję się jak najbardziej ale w ogóle wymierzona we wszelkie zastane instytucje.

00:16:06.040 --> 00:16:10.860
Speaker 0: o takiej można powiedzieć rewolucyjnej wrażliwości.

00:16:11.500 --> 00:16:26.320
Speaker 0: Po latach, wielu latach już po tym jak sztuka ta przy spożynie lada kłopotów lozejowi zresztą losej tą sztukę sfilmuje ze skrzypkiem nadachu w roli głównej czyli z niej jakim to pole.

00:16:27.300 --> 00:16:38.860
Speaker 0: Mówię o tym wszystkim ponieważ warto pamiętać że losej był kimś kto całe lata Trzydzieste w Stanach Zjednoczonych i Moskwie przeżył już jako świadomy człowiek.

00:16:39.300 --> 00:16:46.900
Speaker 0: Jako człowiek bardzo politycznie zaangażowany, mocno komunizujący i przede wszystkim już uformowany tutaj.

00:16:47.040 --> 00:16:52.340
Speaker 0: to że był chociażby starszy troszeczkę od ULS-a odegrało jednak pewną rolę.

00:16:53.100 --> 00:17:00.000
Speaker 0: I Losej który trafia do Hollywood w latach czterdziestych to jest Losey który próbuje wystartować ze swoją filmową karierą.

00:17:01.140 --> 00:17:17.700
Speaker 0: kręci nawet jeden istotny Hollywoodski film to znaczy chłopca z zielonymi włosami, taką bajkę o ostracyzmie gdzie tytułowy chłopotiec grany przez Dina Ostokuela budzi się pewnego dnia z tytułymi włostami i doświadcza brutalnego ostracyзmu.

00:17:19.119 --> 00:17:26.180
Speaker 0: I także Losex realizuje w Stanach jeszcze inne filmy, między innymi remake Fritzalanga M-Morderca.

00:17:26.920 --> 00:17:44.080
Speaker 0: Ale ta kariera na dobre nie wystartuje w Hollywood i dosyć szybko przeszkodzi jej także czarna lista czyli wpisanie... nazwiska Losea na listę tak zwanych nieprzyjaznych świadków Komisji do spraw badania działalności antyamerykańskiej.

00:17:44.600 --> 00:17:58.820
Speaker 0: Tutaj bardzo duża różnica z Elią Kazanem, który był przyjaznym świadkiem tej komisji i wymienił nazwisko kolegów i koleżanek podejrzowanych o komunizm czego to środowisko mu już potem nigdy nie wybaczyło.

00:18:00.240 --> 00:18:05.020
Speaker 0: otóż losę i tych nazwisk nie wymienił, faktycznie stracił możliwości pracy w Stanach Zjednoczonych.

00:18:05.060 --> 00:18:05.960
Speaker 0: przeniósł się do Anglii.

00:18:06.580 --> 00:18:15.860
Speaker 0: I tam zaczął powoli mozolnie w ogromnym poczuciu goryczy dodajmy wykuwać swoją reżyserską karierę.

00:18:16.820 --> 00:18:26.960
Speaker 0: W tym miejscu chciałbym przywołać tytuł biografii książkowej Josepha Lozeia, którą napisał fantastycznie zresztą David Cote.

00:18:27.820 --> 00:18:29.900
Speaker 0: I tytuł tej biografii mówi wszystko.

00:18:30.540 --> 00:18:34.540
Speaker 0: Tytuł brzmi zemsta na życiu, a revenge on life.

00:18:35.820 --> 00:18:38.620
Speaker 0: Lozej miał poczucie w swoim życiu że miał się za co mścić.

00:18:39.140 --> 00:18:43.740
Speaker 0: nie znosił korzeni z których wyrastał owej Ameryki Wielkiego Kapitału.

00:18:44.720 --> 00:18:55.340
Speaker 0: nie znosił ameryki, która go wypluła tej amerykii pełnej bigoteri i uprzedzeń, która uznała go za wroga systemu.

00:18:56.160 --> 00:19:01.240
Speaker 0: I nie znosił także Hollywood, które nie rozpoznało jego talentu w porę.

00:19:01.340 --> 00:19:04.920
Speaker 0: Innymi słowy był to człowiek nie tylko wątłego zdrowia.

00:19:05.600 --> 00:19:13.060
Speaker 0: Dodam, że dużą część służącego reżyserował z zapaleniem płuc dosłownie z łóżka spod koudry.

00:19:13.840 --> 00:19:25.360
Speaker 0: Łóżko stało na planie A parę dni nie mógł być obecny i wtedy oddał Batutę Derkowi Bogardowi, a właściwie nie Batute tylko szczegółowe reżyserskie notatki, które Bogard wypełniał.

00:19:25.980 --> 00:19:33.740
Speaker 0: Więc był to nie tylko człowiek wątłego zdrowia jako już się rzekło ale także człowiek zżerany wieloma trudnymi uczuciami.

00:19:34.180 --> 00:19:45.840
Speaker 0: To odbiło się później na jego... nieudanych relacjach z kobietami, miał w sumie cztery małżeństwa i poza tym że wszyscy współpracownicy chwalili jego ekstatyczne wręcz.

00:19:46.340 --> 00:20:08.820
Speaker 0: Zanurzenie w kolejne projekty, ogromną odbałość o detali i dodajmy wszechstronność ponieważ mówimy o człowieku który reżyserował i z myślne trileri i chociażby operowe adaptacje takie jak don Giovanni to mimo Życie Lozaia i jego sztuka są naznaczone niebywałą, goryczą.

00:20:09.040 --> 00:20:18.280
Speaker 0: Z tych brytyjskich filmów na pewno warto zwrócić uwagę na film z ciesiąc dziewięćdziesiąt tego czwartego roku mianowicie Śpiący Tygrys.

00:20:18.560 --> 00:20:27.800
Speaker 0: przede wszystkim dlatego że jest to pierwsza współpraca z derkiem bogartem późniejszym baretem zasłużącego.

00:20:28.440 --> 00:20:39.240
Speaker 0: Warto w ogóle zatrzymać się w tym momencie filmografii Lozeia i dlatego, że ten czas nie opwituje u niego warcy dzieła.

00:20:39.420 --> 00:20:52.280
Speaker 0: Opwituję także w filmy słabe nawet takie bardzo melodramatyczne kiczowate jak Cyganka i Gentleman, którą po latach będzie chciał wręcz wykreślić swojej filmografi.

00:20:52.820 --> 00:20:56.220
Speaker 0: ale warto się zatrzymać także w tym punkcie tej filmografie.

00:20:56.260 --> 00:21:13.420
Speaker 0: dlatego ,że dokładnie wtedy czyli w połowie lat pięćdziesiątych Losej po raz pierwszy chce zaadaptować służącego, czyli zaadaptować powieść niejakiego Roberta Mom'a, która ukazała się w roku nineteen dziewięćset czterdziestym szóstym.

00:21:13.720 --> 00:21:24.720
Speaker 0: I jako że w połowie lat pięcdziesiontych Lozej po Raz Pierwszy tę powieś chcę zaadoptować to warto się tej powieści samej na chwilkę przynajmniej przyjrzeć bo przecież bez nimi byłoby żadnego filmu pod tytułem.

00:21:24.780 --> 00:21:37.520
Speaker 0: Służący Robert Mom pochodził z zaszczytnej, ale także przerzartej rozmaitymi schorzeniami moralnymi i nie tylko rodzinę arystokratycznej brytyjskiej.

00:21:38.560 --> 00:22:00.380
Speaker 0: Pisarz Summer Sed Mo gra znany chociażby z takich adaptacji filmowych jak Tajny Agent, film potytułem Secret Agent a Alfreda Hitchcock'a, to był jego krewniak i Robert Momm zdecydowanie pochodził z wyższych brytyjskich sfer, które znał świetnie.

00:22:00.840 --> 00:22:07.120
Speaker 0: Książka The Servant wyszła w roku nineteen dziewięćset czterdziestym szóstym, a zatem tuż powojnie w świecie, w którym wciąż uwaga.

00:22:07.180 --> 00:22:20.100
Speaker 0: prawie milion mężczyzn Wielkiej Brytanii trudniło się tym fachem jakim było właśnie służenie bogatszym od siebie I książka była rodzajem satyry na tytułowego służącego.

00:22:20.920 --> 00:22:24.840
Speaker 0: W książce mamy narratora, który przytacza nam pewną anegdotę.

00:22:25.340 --> 00:22:34.940
Speaker 0: To anegdote przede wszystkim napędza fakt że nasz narrator nie może się nadziwić jak bardzo jego znajomy zbliżył się ze swoim służającym.

00:22:35.020 --> 00:22:41.820
Speaker 0: Służącym, który jest opisany w taki sposób, że wielu badaczy wskazywało na pewne tropy antysemickie tej powieści.

00:22:42.540 --> 00:22:49.120
Speaker 0: Sugeruje się mianowicie, że baret w tej powieści jest Żydem i że jest takim służącym, który pozwala sobie na zbyt wiele.

00:22:50.980 --> 00:23:01.080
Speaker 0: Jedną z najbardziej szokujących dla narratora aktywności jest to, że jego przyjaciel w pewnym momencie zaczyna wspólnie ze służającym rozwiązywać krzyżówki.

00:23:02.000 --> 00:23:08.920
Speaker 0: W powieści nie ma wielu dialogów pomiędzy baretem i tonem, a zatem niekoniecznie powieść nadawała się do adaptacji.

00:23:09.080 --> 00:23:11.380
Speaker 0: od razu wymagała świetnego scenarzysty.

00:23:12.480 --> 00:23:26.820
Speaker 0: I tutaj wchodzi na po początku lat sześćdziesiątych wymarzony scenarzysta do służącego mianowicie Harold Pinter to znaczy dramaturg który wtedy mniej więcej zaczyna odnosić swoje pierwsze wielkie sukcesy.

00:23:27.760 --> 00:23:42.460
Speaker 0: Pinter wywodzący się z rodziny żydowskiej z niewielkiej dzielnicy wschodniego Londynu, znane jako Hackney i przede wszystkim jest on potomkiem Żydów Wschodnio-europejskich.

00:23:42.520 --> 00:23:48.440
Speaker 0: To znaczy jego korzenie sięgają Polski i Odesy.

00:23:49.700 --> 00:24:05.120
Speaker 0: Innymi słowy pochodzi on zupełnie z innego świata niż dwóch panów to znaczy niż amerykański były bogacz Joseph Losey i zdecydowanie z innego świata niż niesłychanie uprzywilejowany Robert Mom.

00:24:06.160 --> 00:24:29.560
Speaker 0: I jak przekonamy się w późniejszej rozmowie z Michałem Mizerą, specjalistą Harolda Pintera okazuje się teatr absurdu, w którym bardzo krótkie, cięte dialogi przerzucane przez bohaterów jak gorąca piłka ujawniają iluzoryczność z porządku społecznego, który spaja podłogę po której chodzą.

00:24:30.060 --> 00:24:41.460
Speaker 0: Innymi słowy ta podłoga powoli zaczyna znikać a bohaterowie orientują się że poza językiem, poza pewnym systemem wymyślonych sztucznych hierarchii tak naprawdę nie mają się na czym wesprzeć.

00:24:42.180 --> 00:24:53.020
Speaker 0: Mówię już teraz o tym mimo że dopiero później zanurzymy się w Pintera żeby pokazać jak bardzo różnym człowiekiem i autorem od Roberta Moma był właśnie pinter.

00:24:53.120 --> 00:25:09.040
Speaker 0: Innymi słowy, dać pinterowi do zaadaptowania służącego to mniej więcej tak jakby nie wiem, delikatną nowelę Iwaszkiewicza do zaadaptowania Jakubowi Żulczykowi.

00:25:09.400 --> 00:25:18.440
Speaker 0: Nie chodzi mi teraz o miarę talentu chociaż oczywiście każdemu pisarzowi nawet z Jakuben włącznie życzę Nagrody Nobla jaką Pinter otrzyma.

00:25:18.520 --> 00:25:20.100
Speaker 0: tylko chodzi mi o rozpiętość światów.

00:25:20.160 --> 00:25:41.080
Speaker 0: to znaczy jeżeli Iwaszkiewicz był wywodzącym się ze sfer wyższych pisarzem delikatnych uczuć i barw no Jakub Żulczyk jest kimś zupełnie innym, raczej opisującym świat od strony społecznych dołów i poezji języka jakim się przynajmniej urzulczyka te społeczne doły posługują.

00:25:41.200 --> 00:25:46.880
Speaker 0: A zatem z czymś takim mamy do czynienia w służącym mówiąc wprost i uderzając zarazem wsadno.

00:25:47.420 --> 00:26:11.780
Speaker 0: Nowela napisana przez oburzonego nadchodzącymi zmianami społecznymi brytyjskiego arystokratę zostaje przepisana cięty, brutalny scenariusz przez Harolda Pintera, który jak najbardziej ma wszelkie powody, interesy i pasje żeby ten społeczny porządek w Wielkiej Brytanii rozwalać.

00:26:12.880 --> 00:26:31.860
Speaker 0: Dodajmy że Joseph Losey ma także pasję do pokazywania desintegracji świata arystokratycznego świata wyższych sfer, którą wielu swoich filmach będzie uskuteczniał między innymi razem z Pinterem jako scenarzystą pokazując w krzywym zwierciadle elity Oxfordu.

00:26:32.180 --> 00:26:43.020
Speaker 0: W filmie wypadek czy pokazujące romans arystokratki parweniuszem w filmie posłanie.

00:26:43.080 --> 00:26:51.780
Speaker 0: Celozej uwielbiał pokazywać hipokryzję bogatych i przede wszystkim lubował się w dekadencji bogactwa.

00:26:52.300 --> 00:27:10.320
Speaker 0: jego filmy takie jak chociażby Sekretna Ceremonia, Ewa czy Boom według tenesiego Williamsa często rozgrywają się w rozbudowanych scenografiach przedziwnych domo zamczyskach umieszczonych, czy to pośrodku Anglii, czy na włoskim Capri.

00:27:10.920 --> 00:27:17.920
Speaker 0: Ale przede wszystkim wszystkie te architektoniczne struktury u Lozeia są takim wykwitem umierającego porządków.

00:27:17.980 --> 00:27:38.260
Speaker 0: Faktycznie szkoda że nie zrealizował tej adaptacji prusta ponieważ jeśli chodzi o filmowanie świata zgniłego od środka w którym nagromadzenie Bibelotów przedziwnych kątów patrzenia kamery nazbytek i lubowanie się w architektonicznym nadmiarze.

00:27:39.520 --> 00:27:41.620
Speaker 0: On, on w tym świecie czuje się fantastycznie.

00:27:41.700 --> 00:27:45.600
Speaker 0: lozej więc uprusta też poczułby się świetnie.

00:27:45.980 --> 00:27:50.940
Speaker 0: Swoją drogą jest inny filmowiec który także fantastycznie to czuję.

00:27:51.220 --> 00:27:52.260
Speaker 0: To jest Lucchino Visconti.

00:27:52.320 --> 00:28:08.020
Speaker 0: I będzie pewną ironią że Lozej pokona Viscuntiego w Cannes w siedemdziesiątym pierwszym roku kiedy Viscountie właściwie przyjedzie po złotą palmę z filmem śmierć w Wenecji a wyjedzie z niechcianą, zresztą nagrodą specjalną.

00:28:08.160 --> 00:28:10.600
Speaker 0: Przyznaną mu tylko po to żeby mistrz nie wyjechał skan.

00:28:11.620 --> 00:28:15.280
Speaker 0: no bo złota Palomatego tego roku powędruje właśnie do Lozeia.

00:28:15.700 --> 00:28:17.060
Speaker 0: Dlaczego mówię o ironii?

00:28:17.560 --> 00:28:34.900
Speaker 0: Ponieważ główną rolę w śmierci w Wenecji zagrał nikt inny jak Barret czyli Derg Bogard który zresztą przywitał Lozeia w kantam tego roku wysyłając kwiaty do jego apartamentów hotelu razem z bilecikiem, z napisem mam nadzieję że nie wygrasz.

00:28:35.840 --> 00:28:39.580
Speaker 0: Wygrał bo toczyło się zupełnie inaczej.

00:28:40.820 --> 00:28:54.500
Speaker 0: Dorzucę jeszcze anegdotę Harold Pinter w momencie pracy nadsłużancym nie był jeszcze tym Harold'em pinterem to znaczy nie był tą międzynarodową gwiazdą teatru a najlepiej widać to w wysokości wynagrodzeń.

00:28:55.140 --> 00:29:12.560
Speaker 0: Robert Mom za prawa do adaptacji swojej książki otrzymał wtedy jednanaście i pół tysiąca fundów, a Harod Pinter za napisanie scenariusza otrzymal trzy tysiące fundów więc niewidzialna rynka rynku wskazuje wyraźnie kto wtedy stał wyżej od kogo.

00:29:13.120 --> 00:29:30.840
Speaker 0: Pinter oczywiście usunął postać narratora dopisał mnóstwo dialogu w których nie było, dodał także scenę Orgi, która właściwie kończy cały film i zamienił całość w klasowy karnawał gdzie to co na górze i to co dole zamienia się miejscami kilka razy.

00:29:31.440 --> 00:29:36.480
Speaker 0: I przede wszystkim sposób zahaczających filami o makabreskę.

00:29:36.600 --> 00:29:52.260
Speaker 0: po pokazie filmu służący jaki miałem okazję poprowadzić w Kinie Muranów w Warszawie Michał Chudoliński autor bloga go tam w deszczu i publicysta Rzeczpospolitej zwrócił moją uwagę na podobieństwo służącego z tangiem mroszka.

00:29:52.860 --> 00:30:14.880
Speaker 0: I patrząc na daty, które są bliskie ale jednak nie zupełnie zbieżne no nie sądzę żeby Pinter znał sztukę mroszka, ale jestem przekonany że panowie świetnie by się dogadali ponieważ ta dynamika która w tangu jest ukazana fantastycznie i rzeczywiście korresponduje ze służącym.

00:30:14.980 --> 00:30:17.820
Speaker 0: to być może temat na jakąś przyszłą pracę.

00:30:18.560 --> 00:30:19.140
Speaker 0: magisterską.

00:30:19.260 --> 00:30:20.300
Speaker 0: Co jednak mamy na ekranie?

00:30:20.740 --> 00:30:43.080
Speaker 0: Na ekranzie mamy popis operatorski Douglasa Slocomba, późniejszego operatora poszukiwaczy Zagieniania Archi i scenografa Richarda McDonalda który zrealizował z Josefem Losejem niezliczoną ilość filmów i bez którego tego służącego tak jak go znamy naprawdę by nie było ponieważ oczywiście mieszkanie tonego nigdy nie istniało.

00:30:43.740 --> 00:30:51.860
Speaker 0: to że widzimy tę konkretną ulicę na początku Nie oznacza, że kamera wchodzi do jakiegokolwiek realnego budynku.

00:30:53.040 --> 00:31:08.680
Speaker 0: McDonald zbudował serię dekoracji w londyńskim studio odpowiadających kolejnym pomieszczeniom I wielu badaczy zwraca uwagę, że tak naprawdę to mieszkanie i to jako no się zmienia w przeciągu akcji jest równorzędnym bohaterem służącego.

00:31:08.760 --> 00:31:14.460
Speaker 0: Zwróćcie uwagę jak na początku baret wchodzi do tego domu.

00:31:14.900 --> 00:31:17.000
Speaker 0: wydaje się on jeszcze surowy dopiero co nabyty.

00:31:17.560 --> 00:31:19.880
Speaker 0: potem baret pomaga w jego transformacji.

00:31:19.960 --> 00:31:28.760
Speaker 0: widzimy ekipę remontową widzimy naklejanie tapet Widzimy pewną świetność, do której baret doprowadza.

00:31:29.200 --> 00:31:33.300
Speaker 0: Następnie kiedy sprowadza swoją rzekomą siostrę czujemy obecność intruza.

00:31:33.600 --> 00:31:40.520
Speaker 0: tutaj rozgrywa się pojedynek pomiędzy Susan i baretem który Susan przynajmniej chwilowo przegrywa.

00:31:40.920 --> 00:32:00.160
Speaker 0: później kiedy już okazuje się i tony najpierw śpi z verą a następnie odkrywa że Vera sypia z baretem i że wcale nie jest jego siostrą, to właśnie poprzez scenografię i przez grę świateł na balustradzie ten fakt jest nam objawiony.

00:32:01.120 --> 00:32:24.780
Speaker 0: Cień rzucany przez nagiego bareta jak się domyślamy jest tym momentem kiedy świat tonego się sypie ale jeżeli przyjrzycie się zwłaszcza schodom lustrom i temu jak te elementy grają osaczają naszych bohaterów i jak często kluczowy trójkąt filmu czyli właśnie Vera, Barret i Tony są ukazani w lustrze.

00:32:25.320 --> 00:32:30.660
Speaker 0: Docenicie jak niesamowicie operuje Józef Losej przestrzenią w tym filmie?

00:32:30.920 --> 00:32:32.900
Speaker 0: Jak bardzo to wszystko musiało być zaplanowane?

00:32:33.400 --> 00:33:14.560
Speaker 0: Rzeczywiście Losey który wychował się wnętrzach nawet bogatszych niż to które widzimy na ekranie można powiedzieć że zaadaptował powieść moma posługując się dialogami Pintera, ale przede wszystkim orkiestrując wizualnie wnętrza światło cień w taki sposób że czerno-biała fotografia Slocomba nawet gdyby wyłączyć te pinterowskie dialogi i tak opowie nam całą historię ponieważ to pod jakim kątem kto na kogo patrzy kto w danym momencie jest na górze kto na dole jak kamera ukazuje te kolejne konstelacje ludzkie to wszystko jest istotą służącego na ekranie.

00:33:15.220 --> 00:33:25.080
Speaker 0: Osobnym wątkiem są homoseksualne podteksty z perspektywy lat widziane bardzo wyraźnie, w służającym.

00:33:26.420 --> 00:33:33.580
Speaker 0: Trzeba być ostrożny i nie przypisywać temu filmowi języka i pojęć, które narodziły się dużo później.

00:33:34.120 --> 00:33:40.540
Speaker 0: No dość powiedzieć, że słynne zamieszki w Stonwall, o których zaczyna się Nowoczesny Ruk Gejowski to jest rok.

00:33:43.100 --> 00:33:49.240
Speaker 0: Zatem trudno przykładać do służącego dokładnie te kategorie, które wejdą w życie później.

00:33:49.740 --> 00:33:59.200
Speaker 0: ale już sam Lozej w jednym z wywiadów opowiadał że nie chciał cytat aby Służący stał się zwyczajną homoseksualną opowiastką.

00:34:00.360 --> 00:34:12.100
Speaker 0: Sam Pinter zdawał sobie sprawę z tego jak niektóre sytuacje zostaną odczytane zwłaszcza ganianie się po domu pomiędzy baretem i tonem.

00:34:13.000 --> 00:34:25.239
Speaker 0: w ostatniej części filmu, zresztą w jednej scenie kiedy baret w końcu dogania tonego obraz się rozmywa i można domyśleć się że dochodzi tam do erotycznego spotkania jakiegoś rodzaju.

00:34:25.880 --> 00:34:35.219
Speaker 0: Derg Bogard, który był prawdziwie brytyjskim homoseksualistą tamtego czasu to znaczy żył ze swoim partnerem ale nigdy o tym nie mówił na zewnątrz.

00:34:35.300 --> 00:34:37.280
Speaker 0: Dopiero co zagrał postać biseksualną.

00:34:37.420 --> 00:34:51.400
Speaker 0: otwarcie w filmie pod tytułem ofiara i pierwszą reakcją ówczesnego partnera bogarda na przeczytanie scenariusza służącego była wielka obawa że to będzie druga taka sama rola z rzędu.

00:34:51.460 --> 00:34:52.739
Speaker 0: a zatem znowu.

00:34:52.980 --> 00:35:02.320
Speaker 0: To rozpoznanie tego, że pewna seksualna niejednoznaczność pojawia się pomiędzy panem i sługą w tym filmie było dosyć obecne.

00:35:03.380 --> 00:35:08.240
Speaker 0: Ten film nie jest jednak filmem gejowskim cokolwiek by to oznaczało.

00:35:08.380 --> 00:35:25.380
Speaker 0: on raczej pokazuje pewną niewypowiedzianą dynamikę pomiędzy mężczyznami i dotyka tego co w brytyjskiej kulturze było niesłychanie obecne o czym doskonale wiedział Absolutnie już na tyle jawny, na ile się dało homoseksualista jakim był Robert Mom.

00:35:25.460 --> 00:35:27.200
Speaker 0: To znaczy autor książki.

00:35:27.300 --> 00:35:34.020
Speaker 0: no i oczywiście wiedział o tym Pinter wkładając w usta bohaterów chociażby wspomnienia z wojska.

00:35:34.600 --> 00:35:41.880
Speaker 0: Tony mówi w pewnym momencie że nigdy nie doświadczył takiej bliskości z innym mężczyzną tylko raz kiedyś w wojsku.

00:35:42.360 --> 00:36:13.980
Speaker 0: Więc znowu Brytyjska Szkoła, brytyjskie Wojsko jako jedyne przestrzenie gdzie jakieś formy fizycznej także bliskości między mężczyznami były obecne to wszystko tutaj raczej buzuje pod powierzchnią ale trudno też oprzeć się wrażeniu że zwłaszcza ostatnie sekwencja kiedy Baret przejmuje stery są tez troszeczkę taką parodją homoseksualnego związku pokazanie przez lozeja w jaki sposób role odwracają się także pod tym względem.

00:36:14.080 --> 00:36:27.700
Speaker 0: I nagle barret i tony przypominają takie trochę stare małżeństwo, jakie swoją drogą sportretują Rex Harrison i Richard Barton zaledwie kilka lat później w brytyjskim filmie po tytułem Staircase.

00:36:28.520 --> 00:36:38.280
Speaker 0: Obejrzyjcie ten film i to mniej więcej jest tak jakby ktoś rozpisał te sceny między baretem i tonem z ostatniej części służącego i zrobił z tego pełnometrażowy.

00:36:40.180 --> 00:36:48.160
Speaker 0: O wiele ważniejsze wydaje mi się jednak relacje klasowe, ponieważ to one najbardziej trzeszczały w posadach kiedy ten film powstawał.

00:36:48.460 --> 00:36:51.940
Speaker 0: Przypomnijmy sobie, to są początki słęgującego Londynu.

00:36:52.580 --> 00:37:00.300
Speaker 0: To są także takie światy które bardzo lubiło wtedy kinobrytyjskie naruszać.

00:37:02.380 --> 00:37:09.860
Speaker 0: młodzi gniewni, tacy jak Tony Richardson czy Lindsay Anderson wprowadzają na ekranę mnóstwo bohaterów z dołów społecznych.

00:37:10.700 --> 00:37:20.400
Speaker 0: Chociażby w filmach takich jak Sobotyna Niedziela, Samotność Długodystansowca czy nakręcony dokładnie w tym samym czasie film sportowe życie.

00:37:21.820 --> 00:37:30.320
Speaker 0: Innymi słowy Wielka Brytania wtedy bardzo się zmienia i takich barretów zdołu jest bardzo dużo i nawet są bardziej dosłownie pokazani.

00:37:30.820 --> 00:37:37.540
Speaker 0: W tym samym roku dodajmy, Jones Lesinger kręci swój film pod tytułem Billy Kłamca.

00:37:37.700 --> 00:37:52.920
Speaker 0: A Tony Richardson odbierze Oscara, sześćdziesiąt trzy za film pod tytułem Tom Jones, który co prawda jest trochę inny bo jest filmem kostiumowym ale jednak pokazuje doniosłość tej brytyjskiej, tej berytyjskiej inwazji.

00:37:54.040 --> 00:37:55.000
Speaker 0: To jest wszystko.

00:37:55.340 --> 00:38:10.960
Speaker 0: świat, który chwieje się w posadach w którym zniesiona niedawno służba wojskowa dostępność większa dubr komercyjnych, materialnych wybuch sceny muzycznej rokowej i nie tylko dostęp do narkotyków.

00:38:11.140 --> 00:38:16.360
Speaker 0: I rodząca się pornografia sprawiają że społeczeństwo zostaje niemal całkowicie przebudowane.

00:38:17.900 --> 00:38:23.760
Speaker 0: odgłosy tego pękającego społecznego porządku rozbrzmiewają w całym służący.

00:38:24.540 --> 00:38:34.560
Speaker 0: Słychać mniej między innymi w scenach, w Pabie czy restauracji gdzie zresztą przez chwilę widzimy nawet samego Harolda Pinter'a.

00:38:34.660 --> 00:38:49.220
Speaker 0: i zdecydowanie widać to w tych parodystycznych scenach gdzie Tony marzy czy właściwie obwieszcza Susan swoje plany budowania miasta w Brazylii w niesłychanie sztywno ukazanym pałacyku swoich rodziców.

00:38:49.800 --> 00:39:01.900
Speaker 0: Ten uprzywilejowany pani, czy który planuje wyjazd do cudzysłów III świata żeby robić to co robili jego dziadkowie i praziadowie czyli nieść ogarek cywilizacji?

00:39:02.560 --> 00:39:03.300
Speaker 0: To jest wszystko.

00:39:03.400 --> 00:39:14.020
Speaker 0: oczywiście pyszny żart lozeja i pintera pokazania całkowitej pustoty tej klasy społecznej która musi... ustąpić temu co nowe.

00:39:14.400 --> 00:39:30.640
Speaker 0: I tak ten film zresztą został przyjęty, recenzenci byli entuzjastyczni i wskazywali na to że jak napisał David Thompson już wiele lat później ktoś musiał dokonać sekcji brytyjskiego społeczeństwa w sposób zimny i beznamiętny.

00:39:31.040 --> 00:39:34.400
Speaker 0: Musiał to być outsider taki jak losej.

00:39:35.500 --> 00:39:52.320
Speaker 0: Wydaje mi się że to jest dobry punkt żeby wejść teraz w świat Harolda Pinter'a, ponieważ to jego mistrzowskie krótkie cięte lininki dialogowe tworzą tą infrastrukturę koronkową służącego.

00:39:52.900 --> 00:39:57.740
Speaker 0: Więc teraz zrobimy pauzę jeśli chodzi o rozmowę o tym filmie.

00:39:58.240 --> 00:40:08.180
Speaker 0: wrócimy jeszcze do niego na końcu ale teraz już zapraszam was do posłuchania więcej o Haroldzie Pinterze a opowie nam o nim znakomity teatrolok Michał Mizzera.

00:40:08.540 --> 00:40:12.320
Speaker 0: Po tej rozmowie wrócę jeszcze i dopowiem kilka wątków lozejowskich.

00:40:14.260 --> 00:40:33.240
Speaker 0: I jest już z nami mój dzisiejszy gość, no damy mój dobry kolega, także kolega z pracy dr Michał Mizzeras Wydziału Artez Liberales Uniwersytetu Warszawskiego i wykładowca warszawskiej akademii teatralnej imienia Aleksandra Zolwerowicza.

00:40:33.380 --> 00:40:33.960
Speaker 0: Witaj Michale!

00:40:34.560 --> 00:40:35.520
Speaker 1: Dzień dobry cześć Michale.

00:40:36.120 --> 00:40:44.260
Speaker 0: Bardzo ci dziękuję, że w tych zajętych zabieganych czasach przyjąłeś zaproszenie, żeby porozmawiać o brytyjskiej dramaturgii dwudziestowiecznej.

00:40:45.320 --> 00:40:53.080
Speaker 0: Mamy przed sobą film służący Józefa Lozejak, który jest taką trochę takim pretekstem do tego spotkania.

00:40:54.100 --> 00:41:00.560
Speaker 0: dlatego, że scenariusz do filmu napisał Harold Pinter – Brytyjski dramaturg no blista.

00:41:00.620 --> 00:41:08.560
Speaker 0: w pewnym momencie I był moment kiedy zajmowałem się tym filmem, czytałem o nim oglądałem go ponownie.

00:41:09.100 --> 00:41:16.660
Speaker 0: Kiedy zrozumiałem że jest to niesłychanie doniosły i istotny fakt, że to właśnie Pinter zaadaptował powieść Roberta Momma.

00:41:17.840 --> 00:41:22.300
Speaker 0: Powieść która była tak naprawdę trochę satyrą na brytyjskich służancych.

00:41:23.240 --> 00:41:34.240
Speaker 0: Powiedź napisana przez arystokratę tak trzeba powiedzieć Brytyjskiego, która zostaje przepisana na film przez bardzo specyficznego dramatopisaża.

00:41:35.820 --> 00:41:42.520
Speaker 0: Powiedz proszę, kim był Harold Pinter w brytyjskiej dramaturgii?

00:41:42.580 --> 00:41:47.540
Speaker 0: W świecie Brytyjskiego Teatru skąd przychodzi i co ze sobą przenosi?

00:41:49.260 --> 00:42:13.060
Speaker 1: No chyba rzeczywiście trzeba zacząć od tego, że było to w tej dramaturgi, w XX wieku zjawisko być może najistotniejsze najbardziej osobne i takie, które przekroczyło granice własnego języka, własnej kultury, własnego teatru.

00:42:14.460 --> 00:42:22.180
Speaker 1: Własnego czyli angielskiego, brytyjskiego ponieważ stał się rzeczywiście takim pisarzem międzynarodowym.

00:42:24.280 --> 00:42:38.220
Speaker 1: Łączy się Harolda Pinter z ruchem absurdu i gdzieś naturalnie wymienia jednym tchem obok takich nazwisk jak Samuel Beckett czy Eugenio Nesco, czy Fernando Arabal.

00:42:38.820 --> 00:42:57.740
Speaker 1: Sam Pinter odżegnywał się od tego typu etykiet i o ile z Becketem łączyło go bardzo dużo o tyle, w którymś wywiadzie powiedział nawet, że pierwszą sztukę Ionesko przeczytał już po napisaniu kilku swoich i nie uważał tego za jakiś ważny punkt odniesienia dla siebie.

00:42:57.860 --> 00:43:09.480
Speaker 1: Ja myślę zresztą, że rzecz nie w owej etykiecie Teatra Absurdu tylko w tym co Pinter wniósł do dramaturgii jako autor.

00:43:12.680 --> 00:43:34.940
Speaker 1: Nie sposób tego nie docenić w kontekście powojennych czasów i tego jak literatura, teatr zarazem szukają nowych sposobów nowego języka żeby opowiedzieć zarówno o doświadczeniu wojennym jak i o tych zgliszczach humanizmu cywilizacji.

00:43:36.000 --> 00:43:37.440
Speaker 1: W ogóle myślenia o człowieku.

00:43:38.920 --> 00:43:53.560
Speaker 1: po wojnie Pinter stał się tutaj na pewno takim autorem, który umiał z zwykłej rozmowy uczynić rodzaj areny, rodzaj walki o władze.

00:43:55.000 --> 00:44:10.080
Speaker 1: W zasadzie bohaterowie jego sztuk mówią o śniadaniu, rozmawiają o butach czy o jakichś sprawach rodzinnych ale pod powierzchnią wszystkich tych rozmów kryje się strach przemoc i potrzeba kontrolowania innych.

00:44:10.820 --> 00:44:23.300
Speaker 1: Był to jednym słowem autor, który bardzo szybko zauważył że ludzie mówią nie to co mówią i ludzie mówieniem chcą załatwić nie to o czym mówią, że chcą Załatwić.

00:44:23.900 --> 00:44:34.440
Speaker 1: I myślę, że to jest podstawa sukcesu jego dramaturki czyli To Co się Kryje pod dialogiem między słowami w intencji ukrywanej.

00:44:35.160 --> 00:44:35.620
Speaker 1: W słowach.

00:44:35.720 --> 00:45:10.100
Speaker 1: to wielkie osiągnięcie tego dramatopisaże i ten późny Nobel, który przyszedł do niek w dwa tysiące piątym roku chyba ciągle potwierdza że te odkrycia począwszy od największych tekstów z lat sześćdziesiątych aż do ostatnich no ciągle są nowatorskie ciągle doceniane chyba ciągle są nieodkryte, bo ja nie powiedziałbym że Pinter jest bardzo znany pisarzem i często grywanym.

00:45:12.100 --> 00:45:16.440
Speaker 0: To właśnie też o to chciałem zapytać, jak Pinter był obecny w Polsce.

00:45:16.520 --> 00:45:32.280
Speaker 0: Ale jeszcze zatrzymam się na tej definicji, którą tutaj nam podałeś, bo nawet w oficjalnych słownikach język angielskiego Oxford Dictionary już weszło słowo pinteresque czyli właśnie pinterowski dialog.

00:45:33.680 --> 00:45:36.860
Speaker 0: tego pinterowskiego dialogu jest sporo właśnie w służącym.

00:45:37.420 --> 00:45:42.400
Speaker 1: Bardzo to przypomina te określenie, które mamy w polszczyźni w odniesieniu do mroszka

00:45:42.520 --> 00:45:42.820
Speaker 0: prawda?

00:45:43.160 --> 00:45:44.160
Speaker 0: No właśnie, no właśnie!

00:45:44.240 --> 00:45:50.580
Speaker 0: To też jest świetne skojarzenie może też do Gombrowicza troszeczkę bez innej strony.

00:45:51.760 --> 00:46:03.520
Speaker 0: ja to widzę tak na podstawie tych niewielu sztuk pintera jakie widziałem zwłaszcza w telewizyjnych w realizacjach, że taki typowy pinterowski dialog to jest zwyczaj dwie albo trzy osoby.

00:46:05.120 --> 00:46:12.880
Speaker 0: Zazwyczaj sytuacja jest niesłychanie banalna, to znaczy jakieś śniadanie, jakaś kolacja, jakiś codzienne obowiązki.

00:46:13.540 --> 00:46:25.980
Speaker 0: Rozmowa pozornie o detalach właśnie tych czynności, czy to będzie śniadanie chociażby ale często jest rozkładane na jakieś detale tego, jak smarować np.

00:46:26.940 --> 00:46:34.560
Speaker 0: szklankę masłem, ale szybko ujawnia się tam jakiś poziom Dzień dobry.

00:46:34.620 --> 00:46:39.500
Speaker 0: agresji, mroku czasami nawet przemocy.

00:46:41.460 --> 00:46:42.020
Speaker 0: I konicznym.

00:46:42.100 --> 00:46:46.660
Speaker 0: tutaj bym podał jeden z tych dialogów którymi zapadł z takiej sztuki niewielki ból.

00:46:47.820 --> 00:46:49.320
Speaker 0: to się chyba nazywa slide ache.

00:46:50.620 --> 00:46:52.720
Speaker 1: Lekki ból jest istnieje w polszczyźnie.

00:46:52.920 --> 00:46:54.540
Speaker 0: Leki ból, ok, lekkie ból.

00:46:55.220 --> 00:46:58.160
Speaker 0: czyli właśnie mamy małżeństwo które rozmawia ze sobą.

00:46:58.700 --> 00:47:00.400
Speaker 0: zaczynają dyskutować cóż to za kwiaty.

00:47:00.480 --> 00:47:10.580
Speaker 0: tam widać w tle czy to jest geraniom czy coś innego z czym zaczynają dyskutować, jak najskuteczniej utopić pszczołek, która się dostała do konfitur.

00:47:11.020 --> 00:47:12.220
Speaker 0: Czy ją zatopić od razu?

00:47:12.380 --> 00:47:14.280
Speaker 0: Czy poczekać aż ona sama się tam zatopi?

00:47:14.360 --> 00:47:17.960
Speaker 0: No i ta rozmowa staje się czymś bardzo właściwie prawie surrealistycznym.

00:47:19.480 --> 00:47:24.700
Speaker 0: Czy to jest dobra intuicja właśnie jeśli chodzi o tę dynamikę pintarowskiego dialogu?

00:47:24.800 --> 00:47:25.860
Speaker 0: i czy też do myśli?

00:47:26.080 --> 00:47:27.380
Speaker 0: aktorzy muszą to lubić grać?

00:47:27.900 --> 00:47:42.000
Speaker 1: Cały covidzie się podpisuje pod tym co powiedziałeś, myślącą twórczości Harold... nawet pomyślałem w trakcie twojej wypowiedzi jak bardzo jest dziwne, że nigdy ten dramat opisasz.

00:47:42.420 --> 00:47:56.600
Speaker 1: scenarzystanie podjął współpracy z Romanem Polańskim reżyserem żywo zainteresowanym tego typu podwójnością sytuacji, w której na wierzchu jest jakiś pozornie codzienny nic nieznaczący dialog.

00:47:56.880 --> 00:48:04.480
Speaker 1: No właśnie a pod spodem toczy się odwieczna międzyludzka, walka o władzę.

00:48:04.660 --> 00:48:05.280
Speaker 1: Kto kogo?

00:48:07.940 --> 00:48:25.260
Speaker 1: Rzeczywiście myślę że w tych rozmowach nie chodzi o to o czym rozmawiają bohaterowie i że to co cechuje te rozmowy, to tak jak słusznie zauważyłeś się taki element komiczny połączony jednak z elementem zagrożenia.

00:48:25.860 --> 00:48:31.000
Speaker 1: Że jaka śmieszna wymiana zdań nagle staje się upokorzeniem albo zastraszeniem.

00:48:32.060 --> 00:48:36.580
Speaker 1: Stąd zresztą pojawia się takie określenie w odniesieniu do jego twórczości.

00:48:36.700 --> 00:48:43.440
Speaker 1: komedia zagrozenia Brzmi trochę oksymoronicznie gdyby się przyjrzeć temu określeniu bliżej.

00:48:44.880 --> 00:49:08.380
Speaker 1: Bardzo ważną funkcję w tym dialogu pełnią pauzy i milczenie, bo upinterata cisza jest częścią działania, jest momentem w którym testuje się reakcje przeciwnika rozmówcy, sprawdza na ile zadana przed chwilą prowokacja manipulacja działa i chwyta.

00:49:10.800 --> 00:49:16.340
Speaker 1: Jakąś taką cechą tych dialogów jest też niepewność, jak sądzę.

00:49:17.540 --> 00:49:24.720
Speaker 1: Czyli to czego nie wiedzą postaci ale przede wszystkim my widzowie czytelnicy o tych postaciach.

00:49:25.400 --> 00:49:33.500
Speaker 1: Przeszłość postaci ich intencje najczęściej pozostają niejasne i jesteśmy trochę skazani na ocenianie bardzo często sprzecznych.

00:49:35.260 --> 00:49:35.880
Speaker 0: I też oni.

00:49:35.980 --> 00:49:39.800
Speaker 0: często, oni czyli bohaterowie Pintera, często łapią się słówek.

00:49:40.340 --> 00:49:50.880
Speaker 0: W sensie ktoś coś powie i to jedno słówko które się wymknęło staje się nagle taką piłką którą oni się przerzucają czasami na takim wręcz koktoilem Molotowa.

00:49:51.520 --> 00:49:58.840
Speaker 0: podam naszym słuchaczom przykład akurat z filmu służący bo to dobry przykład ponieważ tego zdania nie ma w książce źródłowej.

00:49:58.940 --> 00:50:17.120
Speaker 0: zdecydowanie Pinter napisał ten dialog kiedy już Baret, czyli tytułowy służący rozmawia ze swoim panem i my już wiemy że to jest po tym jak ten Pan uprawiał seks z narzeczoną.

00:50:17.940 --> 00:50:24.580
Speaker 0: bareta, o czym baret zresztą też świetnie wie i on dobytuje się o jej samopoczucie.

00:50:25.160 --> 00:50:28.760
Speaker 0: Na co James Fox w roli pana odpowiada?

00:50:29.640 --> 00:50:38.960
Speaker 0: że ona się czuje nie najlepiej i to po angielsku bardzo trudno przetłumaczyć ale on odpowiada she's under the weather czyli dosłownie pod pogodą może pod psem.

00:50:39.560 --> 00:50:40.560
Speaker 0: I na to natychmiast.

00:50:40.980 --> 00:50:44.660
Speaker 0: baret odpowiada Under The Whatzer i on odpowiada under the weather.

00:50:44.780 --> 00:50:45.760
Speaker 0: I już jakby to samo słowo.

00:50:45.800 --> 00:50:46.740
Speaker 0: pod czym, prawda?

00:50:46.940 --> 00:51:02.080
Speaker 0: To wprowadza ten jakiś obsyniczny kontekst, który z bardzo codziennej frazy zostaje wychwycony i jakby obtoczony w użyty i przerzucony jako taka właśnie płonąca... płonąca piłka.

00:51:02.140 --> 00:51:04.280
Speaker 0: No i takich zabaw jest tutaj, jest mnóstwo.

00:51:04.340 --> 00:51:06.140
Speaker 0: ten dialog czasami jest podawany bardzo szybko.

00:51:06.920 --> 00:51:18.240
Speaker 0: to jest nie wiem na ile Quentin Tarantino jest fanem Pintera ale nie zdziwiłbym się gdyby gdzieś te źródła tego tak zwanego tarantinowskiego dialogu gdzie właśnie mamy prawda?

00:51:18.340 --> 00:51:23.240
Speaker 0: dwóch gangsterów którzy jadą na robotę rozmawiają o hamburgerach prawda?

00:51:23.760 --> 00:51:26.160
Speaker 0: I gdzieś tam pod spodem czai się coś innego.

00:51:27.500 --> 00:51:29.540
Speaker 0: Zawsze mi się wydawało, że coś z Pintera tam jest.

00:51:29.700 --> 00:51:37.460
Speaker 0: Dodam, że nawet jest taka sztuka pod tytułem Samo Obsługa którą znam ją dzięki temu, że filmową wersję zrobił Robert Altman.

00:51:38.320 --> 00:51:47.000
Speaker 0: I to też jest właśnie dwóch gangsterów, którzy dosłownie są w piwnicy czekają na zlecenie i te ich rozmowy no są takie mniej więcej jak rozmowę o Frydkach i Majonezie.

00:51:47.080 --> 00:51:55.220
Speaker 0: więc tak oczywiście Tarantino ma troszkę inny posmak ale nie zdziwiłbym się gdyby Tarantinu tutaj miał jakieś korzenie.

00:51:55.840 --> 00:52:01.160
Speaker 0: Dodam, że niedawno ogłoszano, że Tarantina niedługo pokaże na West Endzie swoją pierwszą sztukę teatralną.

00:52:03.060 --> 00:52:05.160
Speaker 0: Tak, jego korzenie w teatrze też nie są głębokie.

00:52:07.160 --> 00:52:13.700
Speaker 0: Czy masz taką swoją ulubioną sztukę pinterowską gdzie ten dialog wspina się na wyżyny tej gry?

00:52:14.580 --> 00:52:24.600
Speaker 1: No tutaj pod tym kątem trudno wskazać jedną sztuki ponieważ nad tym się w ogóle zasadza mistrzostwa jego pisarstwa.

00:52:25.240 --> 00:52:33.480
Speaker 1: i rzeczywiście większość jeżeli nie wszystkie jego sztuka są właśnie... zbudowane mistrzowsko.

00:52:33.540 --> 00:52:38.180
Speaker 1: jeśli chodzi o ten dialog, który tak wspaniale zanalizowałeś.

00:52:38.280 --> 00:52:47.080
Speaker 1: Opisałeś owe pauzy, owe milczenia pytania powtórzenia uniki wszystkie służą zdobywaniu przewagi.

00:52:47.700 --> 00:52:50.640
Speaker 1: to jest też ten walor dla aktorów.

00:52:50.840 --> 00:52:53.040
Speaker 1: mówiliśmy o tym że aktorzy chyba lubią to grać.

00:52:53.480 --> 00:53:04.760
Speaker 1: myślę że jak najbardziej bo mają możliwość nie tylko wypowiadania dobrze napisanego tekstu, ale zagrania intencji nie pokrywających się z tym tekstem.

00:53:04.860 --> 00:53:22.840
Speaker 1: To oczywiście tworzy już głębiej postaci, głębię bohatera zwłaszcza że w tym dialogu istotny jest zarówno... To co bohater mówi, jak i to co próbuje zrobić rozmówcy za pomocą tych słów.

00:53:23.020 --> 00:53:37.580
Speaker 1: Jeśli tak zdefiniować tutaj to mistrzostwo o którym rozmawiamy, to wydaje mi się że trzy takie tytuły, trzy sztuki, trzy dramaty Pintera wysuwają się... Na plan pierwszy.

00:53:38.660 --> 00:53:53.020
Speaker 1: i to nawet nie jest bardzo autorski wybór, to jest po prostu chyba mierzone popularnością tych tekstów w teatrach brytyjskich światowych także polskich.

00:53:54.680 --> 00:53:57.660
Speaker 1: Więc to byłyby przede wszystkim urodziny Stanleja

00:53:58.920 --> 00:54:00.320
Speaker 0: The Birthday Party w oryginale.

00:54:01.180 --> 00:54:21.280
Speaker 1: Tekst pięćdziesiątego ósmego roku, który w zasadzie poniósł klęskę w czasie prapremierii zostało zdjęty po ośmiu przedstawieniach i dopiero entuzjastyczna recenzja Harolda Hobsona dała mu jakby nowe życie ale ukazała się już po zamknięciu tego spektaklu.

00:54:21.480 --> 00:54:32.660
Speaker 1: Po zejściu z... Zafisza, no ale właśnie już w tej sztuce z pięćdziesiątego ósmego roku pojawiło się to o czym rozmawiamy.

00:54:34.640 --> 00:54:46.040
Speaker 1: Dwójka bohaterów Goldberg i Makan zasypują Stanleja sprzecznymi oskarżeniami i niedorzecznimi pytaniami tworząc jakiś rodzaj dziwnego przesłuchania.

00:54:47.640 --> 00:54:51.500
Speaker 1: bohatera, o którym tytuł mówi, że obchodzi urodziny.

00:54:52.460 --> 00:54:54.380
Speaker 1: W tekście nie jest takie pewne.

00:54:54.520 --> 00:55:04.700
Speaker 1: Wygląda na to, że te urodziny są mu wmawiane, wtłaczane, że on sam nawet nie może zdecydować i nie rozstrzyga o tym czy ma urodzinę czy nie.

00:55:04.760 --> 00:55:06.400
Speaker 0: To takie gąbrowiczowskie trochę.

00:55:06.560 --> 00:55:09.420
Speaker 1: Gąbr owiczowskie to brzmi zabezpiecznie.

00:55:09.560 --> 00:55:19.320
Speaker 1: To jest jakieś kawkowskie na przykład bym powiedział w tę stronę gdzieś pomiędzy gąbrowiczem a kawkom.

00:55:21.160 --> 00:55:26.600
Speaker 1: Innym takim tekstem jest słynny powrót do domu.

00:55:27.840 --> 00:55:29.760
Speaker 0: Przeniesiony na ekran przez Lindsay Andersona.

00:55:29.820 --> 00:55:31.140
Speaker 0: to tylko dodam w pewnym momencie?

00:55:32.660 --> 00:55:43.540
Speaker 1: To właśnie nic dziwnego, że te teksty dramatyczne, teatralne wprost nadają się do scenariuszy filmowych, ponieważ mają gotowe dialogi.

00:55:44.120 --> 00:55:55.120
Speaker 1: Więc w zasadzie to wymaga tylko przepisania z języka didaskaliów teatralnych na język scenariusza filmowego natomiast w zasadze bez konieczności adaptacji dialogów.

00:55:57.620 --> 00:56:00.400
Speaker 1: To jest tekst nieco późniejszy, z połowy lat sześćdziesiątych.

00:56:00.440 --> 00:56:11.720
Speaker 1: Z roku równie opowiada sytuację spotkania w formie zjazdu rodzinnego.

00:56:13.100 --> 00:56:19.060
Speaker 1: profesor filozofii mieszkający w Ameryce przyjeżdża z żoną do londyńskiego domu ojca i braci.

00:56:19.100 --> 00:56:29.380
Speaker 1: I to spotkanie po latach odsłania brutalną rywalizację, w której mieszają się seksualność, pieniądze, władza.

00:56:33.140 --> 00:56:39.680
Speaker 1: Rzeczywiście to jest jeden z takich najczęściej granych tekstów Pintera.

00:56:40.540 --> 00:56:51.420
Speaker 1: Parę lat temu jeszcze miałem okazję oglądać francuską scenizację tego tekstu w Teatrze Odeon z Emanuel Senier,

00:56:52.880 --> 00:56:53.880
Speaker 0: czyli trop polańskiego.

00:56:53.940 --> 00:57:02.780
Speaker 1: Czyli trop polajskiego by się tutaj poniekąd oczywiście otwierał, spektakl reżyserował wielki francuski reżiser nieżyjący już Luke Bondi.

00:57:04.200 --> 00:57:16.560
Speaker 1: i rzeczywiście spotkanie tego reżytera z Pinterem wydobyło Całą uniwersalność tego, co już zauważyli tragicy Gretzcy w obrębie rodziny.

00:57:16.640 --> 00:57:27.900
Speaker 1: To znaczy wszystko to, co na wierzchu jest więzią, jest jakiegoś rodzaju lojalnościom, zaufaniem.

00:57:28.000 --> 00:57:36.660
Speaker 1: tak naprawdę nie ma znaczenia wobec naturalnej ukrytej, prymarnej walki.

00:57:36.900 --> 00:57:38.620
Speaker 1: o to właśnie używam.

00:57:38.680 --> 00:57:39.240
Speaker 0: O dominację.

00:57:39.480 --> 00:57:40.060
Speaker 1: Kto kogo?

00:57:41.220 --> 00:57:41.700
Speaker 1: Tak jest.

00:57:42.560 --> 00:57:56.940
Speaker 1: No i jeśli mamy zbudować tutaj taką triadę trzech tekstów Pintera, to obok urodziny Stanleja i powrotu do domu wskazałbym jednak do Zorce.

00:57:57.980 --> 00:57:59.860
Speaker 0: Właśnie The Caretaker taki jest tytuł.

00:58:00.480 --> 00:58:10.360
Speaker 1: Też zekranizowany przecież dramat skoro mówimy o tej filmowej równoległej ścieżce tych tekstow.

00:58:12.060 --> 00:58:22.300
Speaker 1: Tu ciekawostką jest to, że tak jak prawie zawsze akcja ograniczona jest do trzech mężczyzn którzy siedzą właśnie w zagraconym pokoju.

00:58:22.420 --> 00:58:37.720
Speaker 1: To znaczy jeśli szukamy tutaj tego co jest elementem teatru absurdu to się najczęściej pojawia w scenografii która jest uboga, która się ogranicza do kilku konkretnych przedmiotów Jak u Beketa, czekając na godota.

00:58:37.880 --> 00:58:42.780
Speaker 1: to jest ten kamień i drzewo stojące na scenie.

00:58:42.920 --> 00:58:58.280
Speaker 1: Taku Pintera to jest najczęściej umywalka wiadro stoliki dwa krzesła I to w zasadzie jest cały anturaż potrzebny do tego żeby te absurdalną sytuację walki, wytworzyć.

00:58:58.680 --> 00:59:08.860
Speaker 1: Dozorca jest o tyle ważny w tej triadzie to jest tekst pomiędzy tymi dwoma bo z roku sześćdziesiątego że to właśnie on przyniósł Pinterowi przełomowy sukces.

00:59:09.840 --> 00:59:29.740
Speaker 1: ta londyńska prapremiera z sześcidziesiętego roku zdobyła jednocześnie uznanie publiczności i krytyków a sztuka utrzymała nagrodę Evening Standard I to w zasadzie otworzyło już Pinterowi drogę do kariery.

00:59:30.100 --> 00:59:35.340
Speaker 0: To ja bym tu dorzucił, bo to właśnie bardzo ważny moment w rozwoju karier i też pintera filmowego.

00:59:36.580 --> 00:59:50.230
Speaker 0: Dozorca został przełożony na film przez rejestrera Klaiwa Donnera co ważne właściwie Prawie całkowicie w tej obsadzie pierwszej, czyli właśnie z kwietnia sześćdziesiątego roku.

00:59:50.770 --> 01:00:04.590
Speaker 0: Mianowicie W roli Mika wystąpił tu też na ekranie Alan Bates jako Davis, czyli włóczęga przygarnięty przez jednego z dwóch braci, którzy tutaj mieszkają w takim londyńskim domu.

01:00:04.990 --> 01:00:08.510
Speaker 0: Wystąpiło Donald Plezence znana twarz fanom horroru.

01:00:08.710 --> 01:00:21.410
Speaker 0: Przypomnę że on po latach będzie walczył z Majkiem Meyersem w filmie Halloween, a w roli Astona na scenie wystąpił Peter Woodtorpe ale w filmzie wystąpił Robert Shaw.

01:00:22.050 --> 01:00:27.970
Speaker 0: Robert Shaw przypomnę naszym słuchaczom znany bardzo aktor ktokolwiek widział Szczęki z Pilberga?

01:00:28.090 --> 01:00:34.150
Speaker 0: to kapitan Kutra rybackiego który wygłasza długą mowę w pewnym momencie taką wojenną.

01:00:35.370 --> 01:00:38.310
Speaker 0: to jest właśnie Robert Show, więc tutaj on jest o wiele młodszy.

01:00:38.870 --> 01:00:46.990
Speaker 0: I tylko byłem krótko o czym to jest, bo to jest właściwie taka kwintesencja pinterowskiej intrygi jeśli tak to w ogóle można nazwać.

01:00:47.490 --> 01:00:54.850
Speaker 0: Mianowicie jest tych dwóch braci i jeden z nich jest po doświadczeniu pobytu szpitalu psychiatrycznym nie będę tego teraz rozwijał.

01:00:55.550 --> 01:00:58.910
Speaker 0: Drugi jest właścicielem tego domu, w którym oni mieszkają.

01:00:59.690 --> 01:01:05.550
Speaker 0: Jeden z nich przyprowadza Wuczęgę właśnie tego Davisa, który jest takim kloszardem.

01:01:06.470 --> 01:01:08.510
Speaker 0: No i nagle to jest pinterowskie.

01:01:08.630 --> 01:01:09.990
Speaker 0: układ sił się zmienia, prawda?

01:01:10.090 --> 01:01:14.250
Speaker 0: Nagle jest ta trzecia osoba, która... zaczyna grać jakąś rolę.

01:01:15.090 --> 01:01:20.770
Speaker 0: Ten ploszard i trochę inny zestaw faktów o sobie mówi jednemu bratu, trochę innym drugiemu.

01:01:21.230 --> 01:01:23.450
Speaker 0: Zaczyna walczyć o ich sympatię.

01:01:24.330 --> 01:01:30.290
Speaker 0: Być może jest taki pomysł że on stanie się dozorcą właśnie tego domu, tego domostwa.

01:01:31.110 --> 01:01:33.370
Speaker 0: no i zaczyna się jakiś ping-pong we troje prawda?

01:01:33.490 --> 01:01:47.290
Speaker 0: Przerzucania się bardzo szybko podawanym chwilami dialogiem i tego jak ten właściwie chemiczny układ trzech czynników trzech pierwiastków, co się z niego... z niego narodzi.

01:01:47.650 --> 01:02:09.670
Speaker 0: Wielka wartość tego filmu, który powstał właśnie w sześćdziesiątym, bodajże szóstym roku jeżeli teraz dobrze pamiętam polega po prostu na tym że możemy zobaczyć na ekranie w szydziestym trzecim tą prawie całą oryginalną obsadę i poczuć tego pintera mam wrażenie w sposób no idealny i jeszcze tego jakim on rzeczywiście był na scenie w tamtym czasie.

01:02:10.410 --> 01:02:14.670
Speaker 0: Dodam, że to jest dokładnie ten sam czas kiedy powstaje film służący bo służający wchodzi też na ekrany.

01:02:15.930 --> 01:02:23.730
Speaker 0: więc o ile w służącym mamy dom z wyższych sfer i tego właśnie intruza ze sfer niższych, no to dokładnie to samo.

01:02:23.810 --> 01:02:30.470
Speaker 0: Mamy właśnie w dozorce, mamy dom może nie tyle z wyjszych sfern ale przynajmniej dom jakoś funkcjonujący.

01:02:30.950 --> 01:02:38.830
Speaker 0: natomiast ten intrus ze swerniższych jest tutaj taką figurą kluczową Jak rozumiem.

01:02:38.870 --> 01:02:40.050
Speaker 0: Sztuka też wystawiana w Polsce.

01:02:40.110 --> 01:02:41.170
Speaker 0: z tego co rozumiem

01:02:42.070 --> 01:02:47.190
Speaker 1: Tak, dość często wystawiana również w Polsce.

01:02:47.330 --> 01:02:51.070
Speaker 1: Ale zauważ Michale, że czy rozmawiamy o wczesnym pinterze?

01:02:51.190 --> 01:02:52.310
Speaker 1: Czy opóźnym penterze?

01:02:52.830 --> 01:02:58.710
Speaker 1: Czyli rozmawiany o pinterzie z tego kanonu najbardziej znanych sztuk?

01:02:58.850 --> 01:03:22.450
Speaker 1: Czy o pinerze scenarzyście, czy o punterze autorze mniej popularnych jednoaktówek to chyba zawsze mamy do czynienia z jakimś niebywałem obrazem mroku, brudu przemocy poczucia zagrożenia którego nie można wyjaśnić.

01:03:24.990 --> 01:03:32.350
Speaker 1: Jest jakąś ciekawą obserwacją, że ta przemoc, która się pojawia pod językiem i w opowieści bohaterów.

01:03:32.910 --> 01:03:45.870
Speaker 1: Czyli także w języku, pod językiem i w języków ona jest często zbędna dramaturgicznie to znaczy jest gdzieś w tle, wydarzyła się w przedakcji, toczy się właśnie pod tekstem.

01:03:48.130 --> 01:03:54.890
Speaker 1: można by powiedzieć, że jest nieumotywowana fabularnie no bo postaci po prostu sobie siedzą w jakimś pomieszczaniu i rozmawiają.

01:03:55.290 --> 01:03:57.690
Speaker 1: Wydawałoby się, że jest to układ jakoś bezpieczny.

01:03:58.670 --> 01:04:11.450
Speaker 1: a przecież jednak ta przemoc właśnie wisząca w powietrzu czy wytwarzająca się pomiędzy bohaterami pełni taką zasadniczą funkcję dramaturgiczną.

01:04:11.570 --> 01:04:14.910
Speaker 1: ustawia hierarchię zmienia układ sił buduje napięcie.

01:04:17.370 --> 01:04:30.610
Speaker 0: Czy ta przemoc czasami nie rodzi z takiego żywiołu, użyję tego słowa klasowego dlatego że Pinter nie wiem czego się zostawiał z młodymi gniewnymi teatru lat pięćdziesiątych.

01:04:30.770 --> 01:04:33.130
Speaker 0: Przypomnę w filmie też oczywiście, prawda?

01:04:33.270 --> 01:04:34.810
Speaker 0: John Osborn Miłość i Gniew.

01:04:34.910 --> 01:04:38.370
Speaker 0: potem cała fala filmów młodych gniewnych ale to wszystko zaczęło się w teatrze.

01:04:38.450 --> 01:04:41.050
Speaker 0: To nie zaczęlo się w filmia przyznaje.

01:04:45.230 --> 01:04:51.270
Speaker 0: synem żydowskiego krawca z przedmieść Londynu, Hackney tak się nazywała ta dzielnica.

01:04:52.010 --> 01:05:12.010
Speaker 0: No i na tle tej wcześniejszej dramaturgii brytyjskiej prawda pisanej głównie przez absolwentów szkół dla zamożnych chłopców z rodzin raczej z wyższych sfer czy tej takiej niesłychanie eleganckiej dramaturgi nie wiem czy to będzie Noel Coward czy wcześniej Oscar Wilde.

01:05:12.470 --> 01:05:21.890
Speaker 0: no Brytyjski Teatr XIX wieku i chyba pierwszej połowy XX miał taką tradycję dobrze skrojonej sztuki, czegoś co raczej się rozgrywa w salonie.

01:05:22.630 --> 01:05:26.690
Speaker 0: Raczej się raffinowanych także językowo.

01:05:27.870 --> 01:05:33.770
Speaker 0: Jak rozumiem Pinter był trochę częścią tej hordy która wtargnęła na sceny brytyjskiej.

01:05:33.850 --> 01:05:34.910
Speaker 0: pokazała się zupełnie innego.

01:05:35.910 --> 01:05:37.790
Speaker 1: I pokazało sztuk źle skrojonne.

01:05:38.290 --> 01:05:40.330
Speaker 1: To znaczy, one były dobrze skrojone.

01:05:40.430 --> 01:05:53.610
Speaker 1: Podobnie zresztą jak wielkich poprzedników w rozumieniu drama turgicznym ale rzeczywiście pokazywały ten wycinek rzeczywistości który dotąd nie miał wstępu na scenę.

01:05:53.690 --> 01:06:08.630
Speaker 1: to znaczy jeśli próbujesz mnie namówić na to żebym powiedział że Harold Pinter jest następcą tradycji Wielkiej tradycji Georgea Bernardaszoła to oczywiście się nie dam na to na to namówić.

01:06:09.070 --> 01:06:23.530
Speaker 1: Widzę tu innych patronów jego twórczości, ale bez wątpienia ten rodzaj teatru i dramatu, który uprawiał, który mu patronuje, patronował George Bernard Shaw był wyrazistym punktem odniesienia.

01:06:23.610 --> 01:06:44.550
Speaker 1: To znaczy był tym punktem, od którego zaczynała się zmiana tego co Pinter i jego pokolenie to słuszna uwaga zaczęli w dramaturgii uprawiać nieprzypadkowo, wśród tych patronów do których sam Pinter się przyznawał.

01:06:45.850 --> 01:06:56.930
Speaker 1: Obok beketa znajduje się wspomniany już franckawka Ale też Ernest Hemingway, ze swoją oszczędnością dialogu i taką przemocną ukrytą pod banalnością.

01:06:59.370 --> 01:07:06.890
Speaker 1: Notabene jego opowiadanie zabójcy wskazywano jako źródło inspiracji dla pari przybyszów w urodzinach Stanleja.

01:07:07.930 --> 01:07:18.110
Speaker 1: No i na pewno, jak u wszystkich wielkich drama to pisarzy William Shakespeare, który jest tą podstawową szkołą teatru przecież w Teatrze Brytyjskim.

01:07:18.170 --> 01:07:23.510
Speaker 1: Ale nie wiem czy wiesz że Pinter jako uczeń grał Romea i Macbeta?

01:07:23.870 --> 01:07:23.870
Speaker 1: O!

01:07:24.810 --> 01:07:25.310
Speaker 0: To piękna...

01:07:25.750 --> 01:07:30.090
Speaker 1: Później występował ze spole szekspirowskim Bo

01:07:30.150 --> 01:07:33.650
Speaker 0: w ogóle też często bywał aktorem, o czym się dopiero dowiedziałem późno.

01:07:34.330 --> 01:07:54.930
Speaker 0: Ale jest taka nawet... Po pierwsze pojawia się w służącym na chwilę natomiast w osiemdziesiątym siódmym roku w telewizji brytyjskiej zekranizowane urodziny stalne jak gdzie Binter zagrał postać Goldberga czyli jednego z tych dwóch ciemiężców komicznych Trochę strasznych i świetnie grał.

01:07:56.970 --> 01:08:02.570
Speaker 0: Potrafił też grać Pintera, a nie tylko potrafił pisać PIntera, ale potrafił ten dialog podawać.

01:08:03.490 --> 01:08:13.170
Speaker 0: Te jego korzenie właśnie tym już o kawce, no korzenie rodzinne sięgały w ogóle... Polski i Ukrainy, bo tam wiem że częściowo chyba babka z jednej strony była ze descy.

01:08:13.250 --> 01:08:14.870
Speaker 0: Z drugiej właśnie z Polski.

01:08:14.990 --> 01:08:26.290
Speaker 0: więc to wszystko jest jakaś taka linia tej wschodniu europejskiej żydowskiej też kultury takiego patrzenia sukosa prawda na ten piękny ułożony świat brytyjskich łaspów.

01:08:27.010 --> 01:08:41.990
Speaker 0: On patrzy na niego sukosa i tym mniej zaskakuje ten służący, który właśnie w krzywym zwierciadle stawia te pięknie utrzymane domy, tych paniczów, którzy po południu mają drzemkę ze swoim łyski i trzeba ich wybudzić na patio.

01:08:43.690 --> 01:08:49.970
Speaker 0: chyba gdzieś jest też w pinterze taka ironia w stosunku do tej brytejskiej klasy wyższej.

01:08:50.090 --> 01:08:50.490
Speaker 0: Ironia

01:08:50.610 --> 01:08:52.770
Speaker 1: a zarazem gotowość przybywa... Wysza, prawda?

01:08:52.910 --> 01:08:53.710
Speaker 1: Gotowość obcego.

01:08:53.810 --> 01:08:57.770
Speaker 1: Gotowości kto się dopiero zakorzenia albo nie może zakorzenić.

01:08:58.330 --> 01:08:59.150
Speaker 1: Nie chce zakorzenieć.

01:08:59.250 --> 01:09:20.090
Speaker 1: w związku z tym ten tytułowy służący przecież który w miarę upływu akcji odmienia rolę zaczyna dominować nad pracodawcą i przejmować Pole gry jest tego może najlepszym przykładem.

01:09:20.190 --> 01:09:33.230
Speaker 1: Zresztą Pinter bardzo często, stosunkowo często bazował na rzeczywistych inspiracjach, których był świadkiem we wspomnianym dozorcy o którym tyle rozmawialiśmy już.

01:09:33.910 --> 01:09:48.569
Speaker 1: Punktem wyjścia była autentyczna sytuacja mianowicie w domu w którym mieszkał Pinter Brat właściciela przyjął bezdomnego na kilka tygodni, więc to jest przecież właściwie wyjściowa klamra tego dramatu.

01:09:48.630 --> 01:10:07.150
Speaker 1: Więc był rzeczywiście obserwatorem rzeczywistości a jego pochodzenie o którym wspomniałeś zdaje się dawało mu ten rodzaj ironicznego dystansu wobec zastanej tradycji brytyjskiej.

01:10:07.410 --> 01:10:23.490
Speaker 1: w tym sensie ciekawostką Coś zupełnie zaskakującego w tej galerii mistrzów, wzorców, matryc, z których korzystał Pinter.

01:10:23.590 --> 01:10:37.090
Speaker 1: Mianowicie ten słynny epizod pracy wspólnie z resztą z reżyserem służącego Joseph Mlosejem nad adaptacją w poszukiwaniu straconego czasu.

01:10:37.890 --> 01:10:38.630
Speaker 1: Marcela Prusta.

01:10:38.730 --> 01:10:46.130
Speaker 1: wydawał by się, że nic bardziej dalekiego od tego o czym rozmawiamy co jest specyfiką dramaturgii Pintera.

01:10:46.990 --> 01:10:49.910
Speaker 1: a jednak ten scenariusz powstał.

01:10:51.490 --> 01:11:01.930
Speaker 1: John Updike który miał okazję przeczytać ten scenariusz uznał go za najwybitniejsze dzieło Pinter'a Którym się zapoznał?

01:11:02.310 --> 01:11:03.490
Speaker 1: Wiemy, że film nie doszedł.

01:11:03.550 --> 01:11:14.810
Speaker 1: Do skutku wiele lat później wkroczył na arenę kultury w formie suchowiska radiowego.

01:11:14.990 --> 01:11:21.330
Speaker 1: Później stał się częścią przedstawienia... wystawianego w Londynie.

01:11:22.370 --> 01:11:42.770
Speaker 1: Ale sam fakt tego, że to właśnie Harold Pinter podjął się kondensacji dzieła które było od terminu kondesacja jak najdalsze przecież pokazuje tutaj coś niebywale niebywale ciekawego.

01:11:42.930 --> 01:11:53.510
Speaker 0: Było też dziełem, które niesłynnie ze swoich dialogów raczej z kilometrowych zdań prusta to rzeczywiście słynny projekt jeden z takich słynnych nie powstałych filmów.

01:11:54.430 --> 01:12:01.430
Speaker 0: Joseph Losey w ogóle dogadał się z Pinterem bo Joseph Lasej był trochę uciekinielem z kolei z klasy wyższej bo był Amerykaninem.

01:12:01.610 --> 01:12:09.870
Speaker 0: wychowywał się w bardzo zamożnej rodzinie Wisconsin takiej rodziny wręcz trochę arystokratycznej, jeśli można tak o Ameryce mówić.

01:12:10.430 --> 01:12:15.550
Speaker 0: Ale był tak zniesmaczony tym co tam zobaczył że w końcu no z tej Ameryki wyjechał.

01:12:15.610 --> 01:12:23.250
Speaker 0: też był komunistą z przekonania na czarnej liście więc oni się też dodali trochę jako outsiderzy z dwóch różnych krańców drabiny.

01:12:24.170 --> 01:12:32.910
Speaker 0: Lozej jako ten uciekinier ze świata bogatych a Pinter właśnie Parweniusz, który koniec końców dostaje nagrodę Manobla.

01:12:33.330 --> 01:12:44.430
Speaker 0: To też jest to, że ten syn żydowskiego krawca, który tak umiejętnie wykpił świat sfer wyższych.

01:12:45.090 --> 01:12:55.090
Speaker 0: Świat Sfer Wyższych odpłacił mu się uwielbieniem najwyższym laurem jaki można otrzymać w ogóle na tej świeckiej ziemi.

01:12:55.790 --> 01:12:58.010
Speaker 0: I to jest paradoks.

01:12:58.070 --> 01:13:01.170
Speaker 0: Czy on rzeczywiście był już pod koniec życia takim żyjącym klasykiem?

01:13:01.430 --> 01:13:05.830
Speaker 0: Ja nie znam tych późnych lat Pintera, też nie wiem na ile on był wtedy aktywny.

01:13:06.130 --> 01:13:11.690
Speaker 0: Dla mnie Pinter głównie żyje w kinie, żyje też dzięki innym dwóm filmom, które zrobił Zlozejem.

01:13:11.750 --> 01:13:25.330
Speaker 0: To znaczy adaptacji posłańca LP Hartley'a, która została z tą palmę w kanno i dzięki filmowi wypadek który jest stricte pinterowski także taka VV-sekcja klas uniwersyteckich wyższych.

01:13:26.110 --> 01:13:31.170
Speaker 0: Ale te późne lata Pintera i tę okolice Nobla właśnie jak to wyglądało?

01:13:31.230 --> 01:13:32.930
Speaker 0: Był takim żywym klasykiem, że rozumiem.

01:13:32.990 --> 01:13:34.410
Speaker 0: Czy mu to pasowała ta rola?

01:13:34.610 --> 01:13:34.670
Speaker 0: By

01:13:35.070 --> 01:13:37.030
Speaker 1: był już tego nie wiem oczywiście.

01:13:37.270 --> 01:13:38.510
Speaker 1: Był już żywim klasykiem.

01:13:38.610 --> 01:13:41.710
Speaker 1: Pamiętam jak dużym zaskoczeniem była ta nagroda Nobla.

01:13:42.830 --> 01:13:51.910
Speaker 1: Nie dlatego, że ktoś powątpiewał w wagę tej twórczości tylko powszechnie uważano ją za nagrodę spóźnioną.

01:13:53.130 --> 01:14:05.470
Speaker 1: W tym sensie ona była zasko... że przyszła do autora o którym myślano, że jego dekada i miejsce na scenie już przeminęły.

01:14:07.430 --> 01:14:15.650
Speaker 1: Ta nagroda Nobla jak to często bywa rzeczywiście stała się kolejnym impulsem do renesansu tworczości w teatrze.

01:14:18.610 --> 01:14:22.030
Speaker 1: w Londynie, jak i w innych miastach europejskich.

01:14:22.090 --> 01:14:23.190
Speaker 1: Ale także w Polsce.

01:14:24.210 --> 01:14:31.650
Speaker 1: ten powrót do jego twórczości stał się po nagrodzie Nobla co najmniej zauważalny.

01:14:32.630 --> 01:14:37.510
Speaker 1: nie przeceniał bym może ilościowo tej wzrostu obecności Pintera na scenach.

01:14:37.610 --> 01:14:41.190
Speaker 1: Niemniej jednak z całą pewnością Nobel wydobył go.

01:14:42.390 --> 01:14:55.990
Speaker 1: Wydobył go tutaj z cienia, aczkolwiek dziś Anno Dominii'a w dwie tysiące dwadzieścia sześć no chyba znowu należy już do tych martwych klasyków.

01:14:56.050 --> 01:14:58.290
Speaker 1: to znaczy raczej nie wystawianie.

01:14:58.750 --> 01:15:01.930
Speaker 0: A czy są jakieś legendarne polskie przedstawienia Pinter?

01:15:02.090 --> 01:15:06.510
Speaker 0: Jakieś takie role albo spektakle które odbyły się szerokim echem?

01:15:06.570 --> 01:15:08.770
Speaker 0: Czy miały jakiś właśnie wybitnych instynizatorów?

01:15:08.890 --> 01:15:10.290
Speaker 0: Czy aktorów?

01:15:10.370 --> 01:15:17.690
Speaker 0: nie tylko mignął gdzieś w sieci fotos spektaklu do Zorcy, który miał już gajos się wcielał właśnie w postać Davisa?

01:15:17.950 --> 01:15:18.190
Speaker 1: Tak.

01:15:18.790 --> 01:15:33.510
Speaker 1: To jaki nawet nie tak dawno temu w reżyserii Piotracie Ślaka w Teatrze Narodowym przedstawieniem... które zresztą chyba nie odbiło się jakimś dużym echem.

01:15:34.150 --> 01:15:44.590
Speaker 1: Nie wiem czy możemy mówić o przedstawieniach legendarnych, chociaż Pintera reżyserowali w polskim teatrze ważni reżiserzy na czele może serwinem Akserem.

01:15:44.670 --> 01:15:56.990
Speaker 1: dlatego na czerwę że Akser był szczególnie wyczulony na dramaturgię współczesną i umiał do niej znajdować klucz.

01:16:00.610 --> 01:16:07.770
Speaker 1: Nie takie oczywiste, nie takie łatwo znajdywalne w zupełnie innej rzeczywistości po tej stronie żelaznej Kurtyny.

01:16:12.010 --> 01:16:39.810
Speaker 1: Wystawiali Pintera, no nie wiem na przykład Jerzy Grzegorzewski, który sięgł od dawne czasy z teresą budzisz Krzyżanowską, Ewą Żukowską i Janem Krzyżańskim jeszcze w Teatrze Studio, w tymże Teatrze Narodowym, potem tekst... Sięgnięto też, no w brawurowej obsadzie grażyna Szapołowska, Gabriela Kownacka i Żyra Dziwiłowicz.

01:16:40.210 --> 01:16:56.610
Speaker 1: Więc choćby z tego względu aktorskiego było to pewne wydarzenie tamtego czasu w Warszawie pojawiają się instenizacje jego jednoaktówek często łączone w jeden wieczór.

01:16:58.330 --> 01:17:06.710
Speaker 1: Pamiętam taki rzeczywiście bardzo klimatyczny spektakl łączący samą obsługę i lekki ból w jeden wieczór teatralny z przerwą.

01:17:06.870 --> 01:17:28.190
Speaker 1: W piwnicy starego Teatru Przysławkowskiej nie istnieje dzisiaj ta scena, ale ten mroczność atmosfery, którą w tej dusznej małej piwnice wytworzyli Mieczysław Grąbka i Jerzy Grałek, no to pamiętam do dzisiaj mimo upływu już prawie trzydziestu lat od tego przedstawienia.

01:17:28.790 --> 01:17:37.550
Speaker 0: Proszę Państwa wszystkie te fakty Michał Mizera przytacza z głowy bo widzę że nie zagląda w swojej notatki a mimo to recytuje te sążniste obsady i miejsca.

01:17:37.730 --> 01:17:43.430
Speaker 0: ale to właśnie jest urok rozmowy z prawdziwym miłośnikiem i znowcą teatru.

01:17:44.230 --> 01:17:48.550
Speaker 0: Dobrze, Michale bardzo ci dziękuję za twoją obecność.

01:17:48.810 --> 01:17:53.910
Speaker 0: Mam nadzieję że Pinter będzie też wracał w teatrzy może też w kinie.

01:17:54.550 --> 01:17:58.170
Speaker 0: Ostatnie pytanie z zazdrością patrzę na twoje wydanie dramatów Pintera.

01:17:58.310 --> 01:17:59.850
Speaker 0: jest już niedostępne wyprzedane.

01:18:00.530 --> 01:18:02.650
Speaker 0: czy on jest często wydawany?

01:18:02.730 --> 01:18:04.990
Speaker 0: Czy to już są jakieś stare archiwalne...

01:18:05.330 --> 01:18:05.770
Speaker 1: Nie no

01:18:06.910 --> 01:18:07.210
Speaker 0: trzeba

01:18:07.330 --> 01:18:17.850
Speaker 1: szukać po dawnych dialogach czyli w czasopiśmie dialog, które kiedyś te dramaturgie najnowszą regularnie publikowało.

01:18:17.930 --> 01:18:19.370
Speaker 1: W zamawianych tłumaczeniach.

01:18:19.870 --> 01:18:35.110
Speaker 1: no i w Polsce jest nie tylko jedno-trzytomowe wydanie dramatów Harolda Pinter'a wydany przez bardzo zasłużoną agencję ADID rzeczywiście niedostępne.

01:18:36.150 --> 01:18:38.550
Speaker 0: I tym słowem zakończymy tę rozmowę.

01:18:38.970 --> 01:18:39.630
Speaker 0: Bardzo ci dziękuję!

01:18:40.570 --> 01:18:41.250
Speaker 1: Dziękuję, pięknie.

01:18:44.530 --> 01:18:48.330
Speaker 0: Bardzo dziękuję Michałowi Mizerze za jego czas.

01:18:48.890 --> 01:19:02.250
Speaker 0: Myślę że teraz tym bardziej docenicie tą pyszną zabawę jaką Harold Pinter miał w rozmontowywaniu świata sztywnych, klasowych relacji Wielkiej Brytanii.

01:19:02.350 --> 01:19:08.290
Speaker 0: A ja dodam parę słów o Józefie Lozeju bo służący był jego ogromnym sukcesem.

01:19:09.250 --> 01:19:11.270
Speaker 0: to był film który był pokazany na festiwalów w Wenecji.

01:19:11.330 --> 01:19:18.390
Speaker 0: co prawda tego festiwalu nie wygrał ale na bazie tego filmu Lozej zrealizuje w latach sześćdziesiątych kilka kolejnych projektów.

01:19:18.890 --> 01:19:20.750
Speaker 0: one będą bardzo eklektyczne.

01:19:21.410 --> 01:19:29.450
Speaker 0: To będzie między innymi film Szpiegowski taki rodzaj popowego żartu z serii o Jamesie Bondzie, Modesty Blaze.

01:19:29.610 --> 01:19:35.310
Speaker 0: Zresztą z Monika Witty muzą podziwianego przez lozeja Antonioniego.

01:19:36.290 --> 01:19:38.650
Speaker 0: to będzie adaptacja Tennesseego Williamsa.

01:19:38.750 --> 01:19:44.890
Speaker 0: przedziwny film jeden z kampowych klasyków i jeden z ulubionych filmów John A. Otters'a tzn.

01:19:45.330 --> 01:19:55.750
Speaker 0: Boom z Elizabeth Taylor i Richardem Bartonem sekretna ceremonia pełna psychoseksualnych splotów, które wydają się wręcz barokowe.

01:19:56.290 --> 01:19:58.710
Speaker 0: Tu Elizabeth Taylor i Mia Faroł.

01:19:59.210 --> 01:20:20.810
Speaker 0: ale w roku firstym w końcu nastąpi ten piękny triumf i Józef losyj wyjedzie ze złotą palmą skan a wiele osób twierdzi że jego prawdziwy marcy dziełem jest wspomniany już pan Klein o Francuzie w latach okupacji niemieckiej, który zostaje wzięty za Żyda i o tym co się z tym wiąże.

01:20:21.150 --> 01:20:23.750
Speaker 0: Lozej umrze w połowie lat osiemdziesiątych.

01:20:24.750 --> 01:20:26.210
Speaker 0: będzie bardzo już wtedy schorowany.

01:20:26.710 --> 01:20:28.870
Speaker 0: pod koniec życia wciąż będzie jeszcze kręcił filmy.

01:20:29.370 --> 01:20:34.810
Speaker 0: na pewno warto jeszcze wspomnieć o jego... operowym Meister Sztyku, to znaczy adaptacji Dądżewaniego.

01:20:35.810 --> 01:20:41.250
Speaker 0: Mocarta film piękny i bardziej mocartowski od Amadeusza.

01:20:41.390 --> 01:20:42.590
Speaker 0: zdecydowanie polecam.

01:20:43.470 --> 01:20:44.430
Speaker 0: I dwa późne filmy.

01:20:44.990 --> 01:20:47.390
Speaker 0: To znaczy Pstrąg z Isabella Iper.

01:20:48.410 --> 01:20:52.970
Speaker 0: Taka zimna wiwi sekcja stosunków międzyludzkich.

01:20:53.710 --> 01:21:12.570
Speaker 0: Dodam że tytuł Pstręg odnosi się do głównej bohaterki która ma krew zimną właśnie jak tytułowa ryba, a także film w którym po latach od służącego Józef Losej wróci do współpracy z aktorką Saron Miles.

01:21:13.510 --> 01:21:15.750
Speaker 0: To znaczy to jest film pod tytułem Łaźnia.

01:21:16.190 --> 01:21:18.110
Speaker 0: To rok osiemdziesiąty piąty.

01:21:18.630 --> 01:21:21.290
Speaker 0: Film wszedł na ekrany już po śmierci.

01:21:22.330 --> 01:21:25.990
Speaker 0: Lozeja scenariusz napisała na podstawie sztuki teatralnej żona ówczesna.

01:21:28.610 --> 01:21:31.490
Speaker 0: i cały film rozgrywa się, większość filmów.

01:21:31.530 --> 01:21:38.670
Speaker 0: W każdym razie w Łaźni londyńskiej ataki aktorki jak Vanessa Redgrave i Fissara Miles występują.

01:21:39.210 --> 01:21:45.510
Speaker 0: I to jest film o kobietach, które rozmawiają w saunie kiedy mężczyźni ich nie słyszą.

01:21:46.230 --> 01:22:06.130
Speaker 0: Więc w pewnym sensie jest to film który pokazuje londyńskie łaznie tak jak to wcześniej zrobił z Kolimowski na samym dnie tylko że pokazuje je od strony kobiecej Nie młodego chłopaka który pracuje w tej łaźni tylko właśnie tych kobiet, które spotykają się, obnażają, rozmawiają po prostu.

01:22:06.870 --> 01:22:09.830
Speaker 0: I jak tak się zastanawiam to tych filmów łaziennych jest całkiem sporo.

01:22:10.310 --> 01:22:12.730
Speaker 0: nie będę ich teraz wymieniał ale zastanówcie się nad paroma.

01:22:13.130 --> 01:22:14.170
Speaker 0: przyjdą wam do głowy.

01:22:14.890 --> 01:22:21.730
Speaker 0: sauna jest jakimś takim wdzięcznym tematem dla kina i w zasadzie myślę że można by spróbować nawet ułożyć taką serię.

01:22:22.170 --> 01:22:27.870
Speaker 0: no w takiej serii filmu Lezea na pewno nie mogłoby nie mogłoby zabraknąć.

01:22:28.850 --> 01:22:33.450
Speaker 0: Kończąc powoli ogromnie cieszę się, że reset wprowadził ten film ponownie na ekrany.

01:22:33.970 --> 01:22:46.650
Speaker 0: jest to naprawdę wydarzenie i jeden... Powiem tak komplementując ten wybór i ciesząc się, że reset w postaci Patryka Tomiczko zaprosił mnie do współpracy przy tym tytule, że jest to jeden z bardziej nieoczywistych wyborów.

01:22:46.730 --> 01:22:57.630
Speaker 0: To znaczy nie spodziewałbym się tego, myśląc o jakichś takich złotych klasykach, które publiczność od razu rozpoznaje, to na pewno służący nie należy do tych tytułów.

01:22:58.010 --> 01:23:00.250
Speaker 0: Tytuł wymaga pewnego zaufania.

01:23:00.830 --> 01:23:06.690
Speaker 0: Nie jest to tytułu przywołany w setce filmu web'u To są, to jest tytuł bardzo wyrafinowany.

01:23:07.230 --> 01:23:12.070
Speaker 0: Świetnie oczywiście do dzisiaj oglądający ale taki który wymaga pewnej dystrybucyjnej odwagi.

01:23:12.510 --> 01:23:30.330
Speaker 0: więc ja też bardzo tej odwagii gratuluję a was po prostu namawiam żeby się do kina wybrać bo to jest spotkanie z świetnym aktorstwem genialnym rzemiosłem i przede wszystkim stwórcą który naprawdę zasługuje na to żeby go poznawać na nowo.

01:23:32.070 --> 01:23:37.290
Speaker 0: służący The Servant w świetnej, nowej kopii od resetu.

01:23:38.070 --> 01:23:47.050
Speaker 0: A jeżeli będziecie chcieli po filmie przedłużyć te to wrażenie polecam wam żebyście wyszukali film który być może też kiedyś trafi do takiej ponowniej dystrybucji.

01:23:47.530 --> 01:23:56.330
Speaker 0: To znaczy film pod tytułem KREACJA PERFORMANCE Film Donalda Kamela i Nikola Sarega z siedemdziesiątego roku który jest niemal idealnym dopełnieniem służoncego.

01:23:56.410 --> 01:24:03.350
Speaker 0: powiem tylko tyle także dotyczy pewnego londyńskiego domu, zamiany ról i także gra w nim James Fox.

01:24:03.490 --> 01:24:07.430
Speaker 0: I często mówiąc o służącym krytycy mówią także o filmie Performance.

01:24:07.490 --> 01:24:10.470
Speaker 0: oczywiście jest to już film jawnie psychodeliczny.

01:24:11.010 --> 01:24:16.830
Speaker 0: To jest coś więcej niż ta lekka orgia z finału służonego.

01:24:17.970 --> 01:24:22.550
Speaker 0: To jest już film, który naprawdę zabiera nas na drugą stronę świadomości.

01:24:23.150 --> 01:24:35.830
Speaker 0: Więc jeśli spodobała się Wam ta społeczna satyra groteska i ukazanie sługi, który staje się panem i panem, który stało się sługą w służancym... to jestem też przekonany, że performance się Wam spodoba.

01:24:36.010 --> 01:24:37.030
Speaker 0: Ale to może w przyszłości.

01:24:37.110 --> 01:24:49.410
Speaker 0: na razie wielka moja radość z patronowania powrotowi służącego Józefa Lozea na polskiej ekranii dzięki firmie Reset, z którą wspólnie ten odcinek zrealizowałem.

01:24:50.010 --> 01:25:01.670
Speaker 0: Jeżeli podobał Wam się odcinek zapraszam do słuchania innych, zapraszam też do wsparcia mojej działalności na Bye Coffee Two łamane przez Spoiler Master i do usłyszenia!